HomeRig VedaMandala 4Sukta 16Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

ववक्ष इन्द्रो अमितमृजीष्युभे आ पप्रौ रोदसी महित्वा । अतश्चिदस्य महिमा वि रेच्यभि यो विश्वा भुवना बभूव ॥

व॒व॒क्ष इन्द्रो॒ अमि॑तमृजी॒ष्यु१॒॑भे आ प॑प्रौ॒ रोद॑सी महि॒त्वा । अत॑श्चिदस्य महि॒मा वि रे॑च्य॒भि यो विश्वा॒ भुव॑ना ब॒भूव॑ ॥

vavakṣa índro ámitam ṛjīṣy ùbhé ā́ paprau ródasī mahi-tvā́ | átaś cid asya mahimā́ ví recy abhí yó víśvā bhúvanā babhū́va ||

Indra has grown to an immeasurable greatness; by his vastness he has filled both Heaven and Earth. Even beyond that his might expands, he who has become encompassing over all the worlds of becoming.

व॒व॒क्षे । इन्द्रः॑ । अमि॑तम् । ऋ॒जी॒षी । उ॒भे इति॑ । आ । प॒प्रौ॒ । रोद॑सी॒ इति॑ । म॒हि॒ऽत्वा । अतः॑ । चि॒त् । अ॒स्य॒ । म॒हि॒मा । वि । रे॒चि॒ । अ॒भि । यः । विश्वा॑ । भुव॑ना । ब॒भूव॑ ॥ववक्षे । इन्द्रः । अमितम् । ऋजीषी । उभे इति । आ । पप्रौ । रोदसी इति । महित्वा । अतः । चित् । अस्य । महिमा । वि । रेचि । अभि । यः । विश्वा । भुवना । बभूव ॥vavakṣe | indraḥ | amitam | ṛjīṣī | ubhe iti | ā | paprau | rodasī iti | mahi-tvā | ataḥ | cit | asya | mahimā | vi | reci | abhi | yaḥ | viśvā | bhuvanā | babhūva

ववक्षhas grown strong / has waxed
ववक्ष:
TypeVerb
Root√वह् (वहति) / वैदिक √वक्ष् (वक्षति) ‘to grow/strengthen’
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अमितम्immeasurably / immeasured
अमितम्:
Karma (as measure/extent) / Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootअमित (a-mita) (प्रातिपदिक) < √मा ‘to measure’
ऋजीष्युभेthe r̥jīṣa-bearing (Indra)
ऋजीष्युभे:
Kartā (as epithet of Indra)
TypeAdjective (epithet)
Rootऋजीष्युभ् (प्रातिपदिक) ‘having/using r̥jīṣa (barley-stalks), r̥jīṣin-like’
उभेboth
उभे:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
पप्रौfilled / pervaded
पप्रौ:
TypeVerb
Root√पॄ/पॢ (पृणाति/पिपर्ति) ‘to fill, to pervade’
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma
TypeNoun (dual)
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक) ‘heaven-and-earth’
महित्वाby (his) greatness
महित्वा:
Karaṇa
TypeNoun (abstract)
Rootमहित्व (प्रातिपदिक) < महत्
अतःfrom this / therefore
अतः:
Apādāna (source) / Hetu
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय) < अ (pronoun base) + तस्
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अस्यof him / his
अस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypePronoun
Rootइदम्/अ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महिमाgreatness, majesty
महिमा:
Kartā (of ‘is spread out’)
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
विapart, widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
रेचिspread out / extended
रेचि:
TypeVerb
Root√रिच् (रिणक्ति/रेचयति) ‘to empty, to leave; to extend/spread’
अभिtowards, over
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
यःwho
यः:
Kartā (of ‘became’)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाall
विश्वा:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनाbeings / worlds
भुवना:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
बभूवbecame / came to be
बभूव:
TypeVerb
Root√भू (भवति)