HomeRig VedaMandala 4Sukta 16Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra (heroic power; here with solar/immortal radiance imagery)
Chandas: Triṣṭubh

सूर उपाके तन्वं दधानो वि यत्ते चेत्यमृतस्य वर्पः । मृगो न हस्ती तविषीमुषाणः सिंहो न भीम आयुधानि बिभ्रत् ॥

सूर॑ उपा॒के त॒न्वं१॒॑ दधा॑नो॒ वि यत्ते॒ चेत्य॒मृत॑स्य॒ वर्प॑: । मृ॒गो न ह॒स्ती तवि॑षीमुषा॒णः सिं॒हो न भी॒म आयु॑धानि॒ बिभ्र॑त् ॥

sū́ra upāké tanvàṃ dádhāno ví yát te céty amṛ́tasya várpaḥ | mṛgó na hastī́ taviṣī́m uṣāṇáḥ siṃhó na bhīmá āyúdhāni bábhrat ||

O Heroic One, taking on a body in the near field of our consciousness, when your immortal splendour becomes manifest and spreads, you press forward with force—like a wild beast, like a mighty elephant; like a dreadful lion you bear your weapons: the powers that break the obstruction.

सूरः॑ । उ॒पा॒के । त॒न्व॑म् । दधा॑नः । वि । यत् । ते॒ । चेति॑ । अ॒मृत॑स्य । वर्पः॑ । मृ॒गः । न । ह॒स्ती । तवि॑षीम् । उ॒षा॒णः । सिं॒हः । न । भी॒मः । आयु॑धानि । बभ्र॑त् ॥सूरः । उपाके । तन्वम् । दधानः । वि । यत् । ते । चेति । अमृतस्य । वर्पः । मृगः । न । हस्ती । तविषीम् । उषाणः । सिंहः । न । भीमः । आयुधानि । बभ्रत् ॥sūraḥ | upāke | tanvam | dadhānaḥ | vi | yat | te | ceti | amṛtasya | varpaḥ | mṛgaḥ | na | hastī | taviṣīm | uṣāṇaḥ | siṃhaḥ | na | bhīmaḥ | āyudhāni | babhrat

सूरःthe Sun (Sūrya)
सूरः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक) < √सुर्/√स्वर् (दीप्तौ) (व्युत्पत्त्यनुसार)
उपाकेin/at the vicinity, near
उपाके:
Adhikaraṇa
TypeNoun (locative) / Adjective used substantively
Rootउपाक (प्रातिपदिक) < उप + अञ्च्/अक् (निकटार्थ) (निघण्टु-प्रयोग)
तन्वम्body, self, form
तन्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
दधानःbearing, putting on
दधानः:
Kartā
TypeVerb-participle
Root√धा (दधाति) (धारणे/स्थापने)
विapart, forth, distinctly
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
यत्which, what
यत्:
Karma (of ‘चेत्य’) / or subject of clause
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
तेof you, your
ते:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
चेत्यappears, becomes manifest
चेत्य:
TypeVerb
Root√चित् (चेतति/चिन्तयति) (प्रकाशने/बोधने) — here as √चि/√चित् in sense ‘to appear/shine, be perceived’
अमृतस्यof immortality; of the deathless (essence)
अमृतस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
वर्पःform, beauty, radiance
वर्पः:
Kartā (as subject of ‘चेत्य’) / or apposition to ‘यत्’
TypeNoun
Rootवर्पस् (प्रातिपदिक)
मृगःa wild beast, deer
मृगः:
Kartā (of implied comparison)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
हस्तीan elephant
हस्ती:
Kartā (in simile)
TypeNoun
Rootहस्तिन् (प्रातिपदिक)
तविषीम्strength, might
तविषीम्:
Karma
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक)
उषाणःburning, ardent, blazing
उषाणः:
Kartā (qualifier of subject) / or adjectival
TypeAdjective/participle
Root√वस्/√उष् (उषति) (दीप्तौ/उष्णे/प्रकाशे) — वेदिक ‘उषाण’ = ‘उषन्’ प्रकारः, ‘burning/ardent’
सिंहःa lion
सिंहः:
Kartā (in simile)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
भीमःterrible, fearsome
भीमः:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
आयुधानिweapons
आयुधानि:
Karma
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
बिभ्रत्bearing, carrying
बिभ्रत्:
Kartā
TypeVerb-participle
Root√भृ (बिभर्ति) (धारणे)