HomeRig VedaMandala 4Sukta 16Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वं पिप्रुं मृगयं शूशुवांसमृजिश्वने वैदथिनाय रन्धीः । पञ्चाशत्कृष्णा नि वपः सहस्रात्कं न पुरो जरिमा वि दर्दः ॥

त्वं पिप्रुं॒ मृग॑यं शूशु॒वांस॑मृ॒जिश्व॑ने वैदथि॒नाय॑ रन्धीः । प॒ञ्चा॒शत्कृ॒ष्णा नि व॑पः स॒हस्रात्कं॒ न पुरो॑ जरि॒मा वि द॑र्दः ॥

tváṃ pípruṃ mṛ́gayaṃ śūśu-vā́ṃsam ṛjíśvane vaidathinā́ya randhī́ḥ | pañcāśát kṛṣṇā́ ní vapaḥ sahásrāt kaṃ́ ná púro jarimā́ ví dardaḥ ||

You subdued Pipru the hunter, who had grown fierce, for Ṛjiśvan the finder in the path of sacrifice. You cast down the fifty dark powers from their thousandfold hold, and you broke the fortresses like age itself, making a clear way.

त्वम् । पिप्रु॑म् । मृग॑यम् । शू॒शु॒ऽवांस॑म् । ऋ॒जिश्व॑ने । वै॒द॒थि॒नाय॑ । र॒न्धीः॒ । प॒ञ्चा॒शत् । कृ॒ष्णा । नि । व॒पः॒ । स॒हस्रा॑ । अत्क॑म् । न । पुरः॑ । ज॒रि॒मा । वि । द॒र्दः॒ ॥त्वम् । पिप्रुम् । मृगयम् । शूशुवांसम् । ऋजिश्वने । वैदथिनाय । रन्धीः । पञ्चाशत् । कृष्णा । नि । वपः । सहस्रा । अत्कम् । न । पुरः । जरिमा । वि । दर्दः ॥tvam | piprum | mṛgayam | śūśu-vāṃsam | ṛjiśvane | vaidathināya | randhīḥ | pañcāśat | kṛṣṇā | ni | vapaḥ | sahasrā | ātkam | na | puraḥ | jarimā | vi | dardaḥ

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
पिप्रुम्Pipru (a foe/demon)
पिप्रुम्:
कर्म
TypeNoun (proper/name)
Rootपिप्रु (प्रातिपदिक)
मृगयम्hunt!/seek out!
मृगयम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootमृगय (धातु; denominative from मृग ‘hunt/seek’)
शूशुवांसम्having grown strong; vigorous
शूशुवांसम्:
कर्म (पिप्रुम्-विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Root√शु (धातु) → शूशुवस् (कृदन्त; परिपूर्ण/पुनरुक्त-परफेक्ट पार्टिसिपल)
ऋजिश्वनेto Ṛjiśvan (a patron)
ऋजिश्वने:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper/name)
Rootऋजिश्वन् (प्रातिपदिक; नाम)
वैदथिनायto the ritualist/one belonging to the vidatha
वैदथिनाय:
सम्प्रदान (ऋजिश्वने-विशेषण)
TypeAdjective/Noun
Rootवैदथिन् (प्रातिपदिक; ‘of the vidatha/ritual assembly’)
रन्धीःyou have subdued/subjected
रन्धीः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√रन्ध् (धातु; ‘to subdue, bring under control, subject’)
पञ्चाशत्fifty
पञ्चाशत्:
(विशेषण) —
TypeNumeral
Rootपञ्चाशत् (संख्या)
कृष्णाःblack (ones); dark foes
कृष्णाः:
कर्तृ (दर्दः-कर्तृ/समूह)
TypeAdjective (used substantively)
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
निdown; away
नि:
(क्रिया-उपसर्ग) —
TypeIndeclinable (preverb)
Rootनि (उपसर्ग)
वपःstrew!/cast down!
वपः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√वप् (धातु; ‘to strew, scatter, cast down’)
सहस्रात्from a thousand
सहस्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
कम्whom?/someone (acc.)
कम्:
कर्म
TypePronoun (enclitic/indef.)
Rootक (प्रातिपदिक; interrog./indef.)
like; as
:
(सम्बन्ध/उपमा) —
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
पुरःfortresses; strongholds
पुरः:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरस् (प्रातिपदिक)
जरिमाold age; decay
जरिमा:
कर्तृ (उपमेय-कर्तृ)
TypeNoun
Rootजरिमन् (प्रातिपदिक; ‘old age/decay’)
विapart; asunder
वि:
(क्रिया-उपसर्ग) —
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग)
दर्दःyou have shattered/broken
दर्दः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√दॄ/दर् (धातु; ‘to split, break, shatter’)