HomeRig VedaMandala 4Sukta 16Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

इन्द्रं कामा वसूयन्तो अग्मन्त्स्वर्मीळ्हे न सवने चकानाः । श्रवस्यवः शशमानास उक्थैरोको न रण्वा सुदृशीव पुष्टिः ॥

इन्द्रं॒ कामा॑ वसू॒यन्तो॑ अग्म॒न्त्स्व॑र्मीळ्हे॒ न सव॑ने चका॒नाः । श्र॒व॒स्यव॑: शशमा॒नास॑ उ॒क्थैरोको॒ न र॒ण्वा सु॒दृशी॑व पु॒ष्टिः ॥

índraṃ kā́mā vasūyánto agmant svàr-mīḷhe ná sávane cakānā́ḥ | śravasyávaḥ śaśamānā́sa ukthaír óko ná raṇvā́ sudṛ́śīva púṣṭiḥ ||

Our desires that seek the true wealth have gone to Indra, delighting in the Soma-pressing as in the giver of luminous abundance. Seeking the hearing of the Truth, growing by hymns, we reach a glad home—like a fair vision of plenitude that nourishes the being.

इन्द्र॑म् । कामाः॑ । व॒सु॒ऽयन्तः॑ । अ॒ग्म॒न् । स्वः॑ । मीळ्हे॑ । न । सव॑ने । च॒का॒नाः । श्र॒व॒स्यवः॑ । श॒श॒मा॒नासः॑ । उ॒क्थैः । ओकः॑ । न । र॒ण्वा । सु॒दृशी॑ऽइव । पु॒ष्टिः ॥इन्द्रम् । कामाः । वसुयन्तः । अग्मन् । स्वः । मीळ्हे । न । सवने । चकानाः । श्रवस्यवः । शशमानासः । उक्थैः । ओकः । न । रण्वा । सुदृशीइव । पुष्टिः ॥indram | kāmāḥ | vasu-yantaḥ | agman | svaḥ | mīḷhe | na | savane | cakānāḥ | śravasyavaḥ | śaśamānāsaḥ | ukthaiḥ | okaḥ | na | raṇvā | sudṛśī-iva | puṣṭiḥ

इन्द्रम्Indra (as object of approach/praise)
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
कामाःdesires / wishers
कामाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
वसूयन्तःdesiring wealth
वसूयन्तः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootवसूय् (धातु; desiderative/denominative ‘to desire wealth’)
अग्मन्they went / came
अग्मन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
स्वःto heaven; heavenward
स्वः:
अधिकारण (लक्ष्य/गति-स्थान) अव्यय-प्रयोग
TypeIndeclinable
Rootस्वर्/स्वः (अव्यय/नाम ‘heaven’)
मीळ्हेin/at the prize (reward)
मीळ्हे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootमीळ्ह (प्रातिपदिक; ‘reward/boon, prize’)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सवनेat the Soma-pressing (rite)
सवने:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
चकानाःrejoicing; gladly intent
चकानाः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण ‘कामाः…’)
TypeVerb (participle)
Rootकन्/कन (धातु; Vedic ‘to be pleased, rejoice, be eager’)
श्रवस्यवःseeking fame
श्रवस्यवः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootश्रवस्यु (प्रातिपदिक; ‘fame-seeking’)
शशमानासःstriving; exerting themselves
शशमानासः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb (participle)
Rootशम् (धातु; Vedic ‘to toil/strive, exert oneself’ → ‘शशमान’)
उक्थैःwith hymns (ukthas)
उक्थैः:
करण
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
ओकःhouse; dwelling
ओकः:
उपमान (उपमा-प्रयोगे) / कर्म (गत्यर्थे) सन्दर्भानुसार
TypeNoun
Rootओकस् (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
रण्वाःdelighting; gladdening
रण्वाः:
विशेषण (श्रवस्यवः/शशमानासः) / उपमान-विशेषण
TypeAdjective
Rootरण्व (प्रातिपदिक)
सुदृशीवlike a fair-looking (woman)
सुदृशीव:
उपमान-निर्देश
TypeAdjective + Indeclinable
Rootसु-दृश् (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
पुष्टिःnourishment; prosperity
पुष्टिः:
कर्तृ/विधेय (उपमेय-रूपेण)
TypeNoun
Rootपुष्टि (प्रातिपदिक)