Mantra 7
Sukta 4.15
Devata: Aśvins (contextual shift begins; ‘haribhyām’ and later explicit aśvinā)
Chandas: Gāyatrī (probable; short 3-pāda form typical of gāyatrī-like verses)
Samhita Patha (Devanagari)
बोधद्यन्मा हरिभ्यां कुमारः साहदेव्यः । अच्छा न हूत उदरम् ॥
Samhita Patha (IAST)
बोध॒द्यन्मा॒ हरि॑भ्यां कुमा॒रः सा॑हदे॒व्यः । अच्छा॒ न हू॒त उद॑रम् ॥
Transliteration
bódhadyán mā háribhyāṃ kumāráḥ sāhadévyaḥ | ácchā na hūtá údaram ||
Translation
When the Sahadevya youth awakened me with the two tawny steeds, he came called towards us, straight to the heart’s depth, bringing the opening for the offering.
Padapatha (Word Analysis)
बोध॑त् । यत् । मा॒ । हरि॑ऽभ्याम् । कु॒मा॒रः । सा॒ह॒ऽदे॒व्यः । अच्छ॑ । न । हू॒तः । उत् । अ॒र॒म् ॥बोधत् । यत् । मा । हरिभ्याम् । कुमारः । साहदेव्यः । अच्छ । न । हूतः । उत् । अरम् ॥bodhat | yat | mā | hari-bhyām | kumāraḥ | sāha-devyaḥ | accha | na | hūtaḥ | ut | aram
Word by Word
बोधत्let (him) awaken / let (him) know
बोधत्:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√बुध् (budh)
यत्when; that
यत्:
(सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable/Pronoun
Rootयद् (relative pronoun)
माme
मा:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (1st person pronoun, enclitic)
हरिभ्याम्with the two bay horses
हरिभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहरि- (prātipadika)
कुमारःthe youth / young one
कुमारः:
Kartā
TypeNoun
Rootकुमार-
साहदेव्यःSāhadevya (descendant/son of Sahadeva; an epithet)
साहदेव्यः:
Kartā (विशेषणम् कुमारस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसाहदेव्य- (patronymic/epithet)
अच्छाtowards; hither
अच्छा:
(गति/दिशा-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (preverb/adverb)
नindeed; and
न:
(निपातः)
TypeIndeclinable
Rootन (particle)
हूतःinvoked; called
हूतः:
Kartā (विशेषणम् कुमारस्य) / (स्थितिवाचकः)
TypeParticiple
Root√ह्वा (hvā) → हूत (PPP)
उदरम्belly; womb; interior
उदरम्:
Karma
TypeNoun
Rootउदर-