Mantra 3
Sukta 4.15
Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for many hymns in Maṇḍala 4; RV 4.15 commonly assigned to Vāmadeva)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8; here presented in a compacted form typical of citation)
Samhita Patha (Devanagari)
परि वाजपतिः कविरग्निर्हव्यान्यक्रमीत् । दधद्रत्नानि दाशुषे ॥
Samhita Patha (IAST)
परि॒ वाज॑पतिः क॒विर॒ग्निर्ह॒व्यान्य॑क्रमीत् । दध॒द्रत्ना॑नि दा॒शुषे॑ ॥
Transliteration
pári vājá-patiḥ kavír agnír havyā́ny akramīt | dádhad rátnāni dāśúṣe ||
Translation
Agni, the seer and lord of plenitude (vāja), strides around the offerings; bearing the jewels of realization, he sets them in the giver who pours himself out in sacrifice.
Padapatha (Word Analysis)
परि॑ । वाज॑ऽपतिः । क॒विः । अ॒ग्निः । ह॒व्यानि॑ । अ॒क्र॒मी॒त् । दध॑त् । रत्ना॑नि । दा॒शुषे॑ ॥परि । वाजपतिः । कविः । अग्निः । हव्यानि । अक्रमीत् । दधत् । रत्नानि । दाशुषे ॥pari | vāja-patiḥ | kaviḥ | agniḥ | havyāni | akramīt | dadhat | ratnāni | dāśuṣe
Word by Word
परिaround, all around
परि:
Adhikaraṇa (परितः/पर्यन्ते—क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
वाजपतिःthe lord of strength/prize (Vājapati)
वाजपतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवाज-पति (प्रातिपदिक)
कविःthe seer, sage
कविः:
Kartā (वाजपतिः का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā (वाजपतिः/कविः इत्यस्य समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हव्यानिoblations, things to be offered
हव्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
अक्रमीत्stepped, strode (went forth)
अक्रमीत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु)
दधत्bearing, bestowing
दधत्:
Kartā (सहक्रिया/विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Rootधा (धातु) → दधत् (वर्तमान कृदन्त)
रत्नानिtreasures, gifts
रत्नानि:
Karma (दधत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the worshipper/giver (the pious patron)
दाशुषे:
Sampradāna
TypeNoun (agent noun) / Adjectival substantive
Rootदाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; √दाश् ‘to give, worship’ से)