HomeRig VedaMandala 4Sukta 1Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

स दूतो विश्वेदभि वष्टि सद्मा होता हिरण्यरथो रंसुजिह्वः । रोहिदश्वो वपुष्यो विभावा सदा रण्वः पितुमतीव संसत् ॥

स दू॒तो विश्वेद॒भि व॑ष्टि॒ सद्मा॒ होता॒ हिर॑ण्यरथो॒ रंसु॑जिह्वः । रो॒हिद॑श्वो वपु॒ष्यो॑ वि॒भावा॒ सदा॑ र॒ण्वः पि॑तु॒मती॑व सं॒सत् ॥

sá dūtó víśved abhí vaṣṭi sádmā hótā híraṇya-ratho rám-sujihvaḥ | róhid-aśvo vapuṣyò vibhā́vā sádā raṇváḥ pitumátīva saṃsát ||

He, the messenger, encompasses all dwellings; the priest with golden chariot, with tongue that delights in the offering. With ruddy steeds, beautiful in form, shining widely, he sits always in the pleasant assembly like one rich in sustenance.

सः । दू॒तः । विश्वा॑ । इत् । अ॒भि । व॒ष्टि॒ । सद्म॑ । होता॑ । हिर॑ण्यऽरथः । रम्ऽसु॑जिह्वः । रो॒हित्ऽअ॑श्वः । व॒पु॒ष्यः॑ । वि॒भाऽवा॑ । सदा॑ । र॒ण्वः । पि॒तु॒मती॑ऽइव । सं॒सत् ॥सः । दूतः । विश्वा । इत् । अभि । वष्टि । सद्म । होता । हिरण्यरथः । रम्सुजिह्वः । रोहित्अश्वः । वपुष्यः । विभावा । सदा । रण्वः । पितुमतीइव । संसत् ॥saḥ | dūtaḥ | viśvā | it | abhi | vaṣṭi | sadma | hotā | hiraṇya-rathaḥ | ram-sujihvaḥ | rohit-aśvaḥ | vapuṣyaḥ | vibhāvā | sadā | raṇvaḥ | pitumatī-iva | saṃsat

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेश) सर्वनाम-प्रातिपदिक
दूतःmessenger
दूतः:
Kartā
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
विश्वेall (things)
विश्वे:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
वष्टिdesires, seeks
वष्टि:
TypeVerb
Rootवश् (वशँ कान्तौ/इच्छायाम्; वैदिके ‘वष्टि’ = इच्छति/कामयते)
सद्माdwellings, seats
सद्मा:
Karma
TypeNoun
Rootसद्मन् (प्रातिपदिक)
होताHotṛ-priest, invoker
होता:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
हिरण्यरथःgolden-charioted
हिरण्यरथः:
Kartā
TypeNoun
Rootहिरण्य-रथ (समास-प्रातिपदिक; कर्मधारय/तत्पुरुष)
रंसुजिह्वःhaving a swift/quick tongue
रंसुजिह्वः:
Kartā
TypeAdjective
Rootरंसु-जिह्व (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
रोहिदश्वःhaving bay/reddish horses
रोहिदश्वः:
Kartā
TypeAdjective
Rootरोहित-अश्व (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
वपुष्यःbeautiful, of fair form
वपुष्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवपुष्य (प्रातिपदिक; वपुस्-सम्बद्ध)
विभावाradiant, widely shining
विभावा:
Kartā
TypeAdjective
Rootवि-भा (कृदन्त; ‘विभावन्/विभावा’ = विशेषेण दीप्तिमान्)
सदाalways
सदा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
रण्वःdelightful, charming
रण्वः:
Kartā
TypeAdjective
Rootरण्व (प्रातिपदिक)
पितुमतीwith nourishment; rich in food
पितुमती:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootपितुमत् (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
संसत्sits down together; comes to the session/assembly
संसत्:
TypeVerb
Rootसम्-सद् (सदँ उपवेशने/सत्तायाम्; वैदिके ‘संसत्’ = समुपविशति/समागच्छति)