HomeRig VedaMandala 4Sukta 1Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

त्रिरस्य ता परमा सन्ति सत्या स्पार्हा देवस्य जनिमान्यग्नेः । अनन्ते अन्तः परिवीत आगाच्छुचिः शुक्रो अर्यो रोरुचानः ॥

त्रिर॑स्य॒ ता प॑र॒मा स॑न्ति स॒त्या स्पा॒र्हा दे॒वस्य॒ जनि॑मान्य॒ग्नेः । अ॒न॒न्ते अ॒न्तः परि॑वीत॒ आगा॒च्छुचि॑: शु॒क्रो अ॒र्यो रोरु॑चानः ॥

trír asyá tā́ paramā́ sánti satyā́ spārhā́ devásya jánimāny agnéḥ | ananté ántar pári-vīta ā́gāc chúciḥ śukró aryó rórucānaḥ ||

Three are his highest births, true and desirable—these becomings of Agni the god. Wrapped within the Infinite, he has come: pure, bright, noble, shining forth again and again.

त्रिः । अ॒स्य॒ । ता । प॒र॒मा । स॒न्ति॒ । स॒त्या । स्पा॒र्हा । दे॒वस्य॑ । जनि॑मानि । अ॒ग्नेः । अ॒न॒न्ते । अ॒न्तरिति॑ । परि॑ऽवीतः । आ । अ॒गा॒त् । शुचिः॑ । शु॒क्रः । अ॒र्यः । रोरु॑चानः ॥त्रिः । अस्य । ता । परमा । सन्ति । सत्या । स्पार्हा । देवस्य । जनिमानि । अग्नेः । अनन्ते । अन्तरिति । परिवीतः । आ । अगात् । शुचिः । शुक्रः । अर्यः । रोरुचानः ॥triḥ | asya | tā | paramā | santi | satyā | spārhā | devasya | janimāni | agneḥ | anante | antariti | pari-vītaḥ | ā | agāt | śuciḥ | śukraḥ | aryaḥ | rorucānaḥ

त्रिःthrice
त्रिः:
Adhikaraṇa (पुनरावृत्ति/परिमाण-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) / त्रिस् (अव्यय-रूप)
अस्यof this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ताःthose (f.)
ताः:
Kartā (सन्ति इति)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परमाःhighest, supreme
परमाः:
Kartā (ताः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
सन्तिare
सन्ति:
(अकर्मक) —
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सत्याःtrue, real
सत्याः:
Kartā/विशेषण (ताः परमाः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
स्पार्हाःdesirable, longed-for
स्पार्हाः:
Kartā/विशेषण (ताः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootस्पृह् → स्पार्ह (प्रातिपदिक; ‘इच्छनीय/काम्य’)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
जनिमानिbirths, begettings, origins
जनिमानि:
Kartā (सन्ति इति; ‘births/origins’ as subject)
TypeNoun
Rootजनि- (प्रातिपदिक; √जन् ‘to be born’ से)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (जनिमानि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अनन्तेin the endless (realm), in the infinite
अनन्ते:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (used substantively)
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
अन्तःwithin
अन्तः:
Adhikaraṇa (स्थान-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गवत्; ‘within’)
परिवीतःencompassed, wrapped around
परिवीतः:
Kartā (आगात् इति)
TypeParticiple
Rootपरि-√वी (धातु ‘to wrap/enclose’) → परिवीत (कृदन्त)
आगात्came, approached
आगात्:
(अकर्मक) —
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु)
शुचिःpure
शुचिः:
Kartā/विशेषण (परिवीतः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
शुक्रःbright, radiant
शुक्रः:
Kartā/विशेषण
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
अर्यःthe noble one
अर्यः:
Kartā (आगात् इति; अग्नेर् उपाधिः)
TypeNoun/Adjective
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
रोरुचानःshining forth, blazing
रोरुचानः:
Kartā/विशेषण (अर्यः/अग्निः)
TypeParticiple
Root√रुच् (धातु ‘to shine’) → रोरुचान (कृदन्त; तीव्र/पुनरुक्त-दीप्ति)