HomeRig VedaMandala 4Sukta 1Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni (as knower/mediator of Varuṇa’s law)
Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

त्वं नो अग्ने वरुणस्य विद्वान्देवस्य हेळोऽव यासिसीष्ठाः । यजिष्ठो वह्नितमः शोशुचानो विश्वा द्वेषांसि प्र मुमुग्ध्यस्मत् ॥

त्वं नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वान्दे॒वस्य॒ हेळोऽव॑ यासिसीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑तम॒: शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषां॑सि॒ प्र मु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥

tváṃ no agne váruṇasya vidvā́n devásya héḷo’vá yāsisīṣṭhāḥ | yájiṣṭho váhni-tamaḥ śóśucāno víśvā dvéṣāṃsi prá mumugdhy asmát ||

You, O Agni, who know the ways of Varuṇa, lead us down away from the divine wrath and constriction. Most fit for sacrifice, most carrying in your flame, intensely blazing—drive far from us all hostilities and inner hatreds.

त्वम् । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । वरु॑णस्य । वि॒द्वान् । दे॒वस्य॑ । हेळः॑ । अव॑ । या॒सि॒सी॒ष्ठाः॒ । यजि॑ष्ठः । वह्नि॑ऽतमः । शोशु॑चानः । विश्वा॑ । द्वेषां॑सि । प्र मु॒मु॒ग्धि॒ । अ॒स्मत् ॥त्वम् । नः । अग्ने । वरुणस्य । विद्वान् । देवस्य । हेळः । अव । यासिसीष्ठाः । यजिष्ठः । वह्नितमः । शोशुचानः । विश्वा । द्वेषांसि । प्र मुमुग्धि । अस्मत् ॥tvam | naḥ | agne | varuṇasya | vidvān | devasya | heḷaḥ | ava | yāsisīṣṭhāḥ | yajiṣṭhaḥ | vahni-tamaḥ | śośucānaḥ | viśvā | dveṣāṃsi | pra mumugdhi | asmat

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ
TypeAdjective (participial)
Rootविद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त्वसुँ/वत्-प्रत्यय)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हेळःwrath, anger
हेळः:
कर्म
TypeNoun
Rootहेळ (प्रातिपदिक)
अवaway, down (off)
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
यासिसीष्ठाःyou have wished/intended to go (to remove)
यासिसीष्ठाः:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु) + सन् (इच्छार्थक) → यासिसीष् + लिट्
यजिष्ठःmost worshipful
यजिष्ठः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootयज्य (यज्-सम्बद्ध) / यज् (धातु) → यजिष्ठ (श्रेष्ठार्थक-तमप्)
वह्नितमःmost conveying (best carrier)
वह्नितमः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootवह्नि (प्रातिपदिक) + तमप्
शोशुचानःblazing, shining
शोशुचानः:
कर्तृ
TypeAdjective (participial)
Rootशुच् (धातु) → शोशुचान (कृदन्त; तीव्र/पुनरुक्त-प्रकारेण वर्तमानकृदन्तः)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
द्वेषांसिhatreds, hostilities
द्वेषांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootद्वेषस् (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
मुमुग्धिrelease, set free
मुमुग्धि:
क्रिया
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) (वैदिके: मुमुग्धि < मुमोच्धि/मुमुग्धि)
अस्मत्from us
अस्मत्:
अपादान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)