HomeRig VedaMandala 4Sukta 1Mantra 19
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अच्छा वोचेय शुशुचानमग्निं होतारं विश्वभरसं यजिष्ठम् । शुच्यूधो अतृणन्न गवामन्धो न पूतं परिषिक्तमंशोः ॥

अच्छा॑ वोचेय शुशुचा॒नम॒ग्निं होता॑रं वि॒श्वभ॑रसं॒ यजि॑ष्ठम् । शुच्यूधो॑ अतृण॒न्न गवा॒मन्धो॒ न पू॒तं परि॑षिक्तमं॒शोः ॥

ácchā voceya śuśucā́nam agníṃ hótāraṃ viśvá-bharasaṃ yájiṣṭham | śucy-ū́dho atṛṇan ná gavā́m ándho ná pūtáṃ pári-siktam aṃśóḥ ||

To him I would speak—Agni, blazing pure, the priest who bears all and is most fit for sacrifice. He has filled the bright udder like the milk of the cows, like the purified soma-juice poured all around.

अच्छ॑ । वो॒चे॒य॒ । शु॒शु॒चा॒नम् । अ॒ग्निम् । होता॑रम् । वि॒श्वऽभ॑रसम् । यजि॑ष्ठम् । शुचि॑ । ऊधः॑ । अ॒तृ॒ण॒त् । न । गवा॑म् । अन्धः॑ । न । पू॒तम् । परि॑ऽसिक्तम् । अं॒शोः ॥अच्छ । वोचेय । शुशुचानम् । अग्निम् । होतारम् । विश्वभरसम् । यजिष्ठम् । शुचि । ऊधः । अतृणत् । न । गवाम् । अन्धः । न । पूतम् । परिसिक्तम् । अंशोः ॥accha | voceya | śuśucānam | agnim | hotāram | viśva-bharasam | yajiṣṭham | śuci | ūdhaḥ | atṛṇat | na | gavām | andhaḥ | na | pūtam | pari-siktam | aṃśoḥ

अच्छाtowards, unto
अच्छा:
Adhikaraṇa (गत्यर्थ-निर्देशः) / उपसर्गार्थ
TypeIndeclinable
Rootअञ्च् (अञ्चति) / प्रातिपदिक: अच्छā (अव्यय)
वोचेयmay I speak / I would utter
वोचेय:
Kartā (अहं) अप्रकटः
TypeVerb
Rootवच् (वचति)
शुशुचानम्blazing, brightly shining
शुशुचानम्:
Karma (अग्निम् विशेषयति)
TypeAdjective (participle)
Rootशुच् (शोचति/शुच्यति) → शुशुचान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire-god)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
होतारम्the Hotṛ-priest, invoker
होतारम्:
Karma (अग्निम् apposition)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice’)
विश्वभरसम्all-supporting / bearing all
विश्वभरसम्:
Karma (अग्निम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootविश्व-भरस् (प्रातिपदिक; विश्व ‘all’ + भरस् ‘bearing/supporting’)
यजिष्ठम्most worthy of worship / best at sacrifice
यजिष्ठम्:
Karma (अग्निम् विशेषयति)
TypeAdjective (superlative)
Rootयजिष्ठ (प्रातिपदिक; यज्य ‘to worship/sacrifice’ से श्रेष्ठतम-भावः)
शुच्यूधःhe of bright udders (i.e., the cow/stream of milk; epithet)
शुच्यूधः:
Kartā
TypeNoun (bahuvrīhi/compound used as epithet)
Rootशुचि-ऊधस् (प्रातिपदिक; शुचि ‘bright/pure’ + ऊधस् ‘udder’)
अतृणन्they pierced/overcame; they pressed forth
अतृणन्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootतृ (तृणाति ‘to pierce/overcome’; aorist stem अतृण-)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
गवाम्of the cows
गवाम्:
Sambandha (अन्धः/ऊधः-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अन्धःthe soma-juice / pressed draught
अन्धः:
Karma/Upameya (उपमान-निर्देशः)
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
पूतम्purified
पूतम्:
Karma (अन्धः विशेषयति)
TypeAdjective (past participle)
Rootपूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’)
परिषिक्तम्sprinkled around / poured over
परिषिक्तम्:
Karma (अन्धः विशेषयति)
TypeAdjective (past participle)
Rootपरि-√सिच् (सिञ्चति) → परिषिक्त (क्त)
अंशोःof the soma-stalk
अंशोः:
Sambandha (परिषिक्तम्—कस्य?)
TypeNoun
Rootअंशु (प्रातिपदिक; सोम-लता/डण्डः)