HomeRig VedaMandala 4Sukta 1Mantra 18
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 18

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Viśve Devāḥ with special invocation of Mitra-Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh (probable)

आदित्पश्चा बुबुधाना व्यख्यन्नादिद्रत्नं धारयन्त द्युभक्तम् । विश्वे विश्वासु दुर्यासु देवा मित्र धिये वरुण सत्यमस्तु ॥

आदित्प॒श्चा बु॑बुधा॒ना व्य॑ख्य॒न्नादिद्रत्नं॑ धारयन्त॒ द्युभ॑क्तम् । विश्वे॒ विश्वा॑सु॒ दुर्या॑सु दे॒वा मित्र॑ धि॒ये व॑रुण स॒त्यम॑स्तु ॥

ā́dit paścā́ bubudhānā́ vyàkhyann ā́did rátnam dhārayanta dyú-bhaktam | víśve víśvāsu dúryāsu devā́ mitra dhiyé varuṇa satyám astu ||

Afterwards, awakening, they clearly perceived; and then they held the treasure apportioned by the luminous worlds. In all the doors of the being may all the gods be present; O Mitra, O Varuṇa—let there be the Truth for our thought.

आत् । इत् । प॒श्चा । बु॒बु॒धा॒नाः । वि । अ॒ख्य॒न् । आत् । इत् । रत्न॑म् । धा॒र॒य॒न्त॒ । द्युऽभ॑क्तम् । विश्वे॑ । विश्वा॑सु । दुर्या॑सु । दे॒वाः । मित्र॑ । धि॒ये । व॒रु॒ण॒ । स॒त्यम् । अ॒स्तु॒ ॥आत् । इत् । पश्चा । बुबुधानाः । वि । अख्यन् । आत् । इत् । रत्नम् । धारयन्त । द्युभक्तम् । विश्वे । विश्वासु । दुर्यासु । देवाः । मित्र । धिये । वरुण । सत्यम् । अस्तु ॥āt | it | paścā | bubudhānāḥ | vi | akhyan | āt | it | ratnam | dhārayanta | dyu-bhaktam | viśve | viśvāsu | duryāsu | devāḥ | mitra | dhiye | varuṇa | satyam | astu

आदित्then, indeed
आदित्:
TypeIndeclinable
Rootआ + इत् (निपात) / इद् (प्राग्वैदिक निपात-रूप)
पश्चाafterwards
पश्चा:
TypeIndeclinable
Rootपश्चा (अव्यय)
बुबुधानाःhaving awakened / having become aware
बुबुधानाः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√बुध् (बोधने)
व्यख्यन्they proclaimed / made known
व्यख्यन्:
Kartā
TypeVerb
Root√ख्या (प्रख्याने) + वि
आदित्then, indeed
आदित्:
TypeIndeclinable
Rootआ + इत् (निपात)
रत्नम्treasure, precious gift
रत्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
धारयन्तthey held / bore
धारयन्त:
Kartā
TypeVerb
Root√धृ (धारणे)
द्युभक्तम्apportioned by heaven / heaven-allotted
द्युभक्तम्:
Karma
TypeAdjective (past participle)
Rootद्यु (द्यौ/दिव् ‘स्वर्ग/प्रकाश’) + भक्त (√भज् ‘विभागे’ क्त)
विश्वेall
विश्वे:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व)
विश्वासुin all
विश्वासु:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व)
दुर्यासुin the houses / in the dwellings
दुर्यासु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदुर्या (गृह/गृह्य-स्थान; ‘दुर्/द्वार’ इत्यादि-सम्बद्ध प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मित्रO Mitra
मित्र:
TypeNoun (vocative)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
धियेfor (our) thought / prayer
धिये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक; ‘बुद्धि/प्रार्थना’)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
TypeNoun (vocative)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
सत्यम्true, truth
सत्यम्:
TypeAdjective (used predicatively)
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
अस्तुlet it be
अस्तु:
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)