Mantra 1

Sukta 3.9

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 3.9)

Devata: Apām Napāt (often associated with Agni’s hidden form in waters)

Chandas: Gāyatrī (probable for opening of RV 3.9; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

सखायस्त्वा ववृमहे देवं मर्तास ऊतये । अपां नपातं सुभगं सुदीदितिं सुप्रतूर्तिमनेहसम् ॥

Samhita Patha (IAST)

सखा॑यस्त्वा ववृमहे दे॒वं मर्ता॑स ऊ॒तये॑ । अ॒पां नपा॑तं सु॒भगं॑ सु॒दीदि॑तिं सु॒प्रतू॑र्तिमने॒हस॑म् ॥

Transliteration

sákhāyas tvā vavṛmahe deváṃ mártāsa ūtáye | apā́ṃ nápātaṃ subhágaṃ sudī́ditim suprátūrtim anéhasam ||

Translation

As comrades we choose you, the god, O mortals for our help—Apām Napāt, the fortunate one, the well-kindled, the well-victorious, the unwearied.

Padapatha (Word Analysis)

सखा॑यः । त्वा॒ । व॒वृ॒म॒हे॒ । दे॒वम् । मर्ता॑सः । ऊ॒तये॑ । अ॒पाम् । नपा॑तम् । सु॒ऽभग॑म् । सु॒ऽदीदि॑तिम् । सु॒ऽप्रतू॑र्तिम् । अ॒ने॒हस॑म् ॥सखायः । त्वा । ववृमहे । देवम् । मर्तासः । ऊतये । अपाम् । नपातम् । सुभगम् । सुदीदितिम् । सुप्रतूर्तिम् । अनेहसम् ॥sakhāyaḥ | tvā | vavṛmahe | devam | martāsaḥ | ūtaye | apām | napātam | su-bhagam | su-dīditim | su-pratūrtim | anehasam

Word by Word

• सखायः: companions, friends
• सखायः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सखि- (प्रातिपदिक)

• त्वा: you (as object)
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ववृमहे: we have chosen
• ववृमहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृ (वृणोति/वृणुते ‘choose, select’)

• देवम्: the god
• देवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• मर्तासः: mortals
• मर्तासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मर्त- (प्रातिपदिक)

• ऊतये: for help, for aid
• ऊतये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ऊति- (प्रातिपदिक)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अप्- (प्रातिपदिक)

• नपातम्: offspring, son (descendant)
• नपातम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नपात्- (प्रातिपदिक)

• सुभगम्: fortunate, gracious
• सुभगम्: विशेषण (देवम्/नपातम्)
• Type: Adjective
• Root: सुभग- (प्रातिपदिक)

• सुदीदितिम्: bright radiance, splendid shining
• सुदीदितिम्: कर्म (स्तुत्य-गुणरूपेण)
• Type: Noun
• Root: सु- + दीदिति- (प्रातिपदिक; ‘bright shining, radiance’)

• सुप्रतूर्तिम्: good overcoming power, victorious force
• सुप्रतूर्तिम्: कर्म (स्तुत्य-गुणरूपेण)
• Type: Noun
• Root: सु- + प्रतूर्ति- (प्रातिपदिक; ‘overcoming, victorious might’)

• अनेहसम्: unwearied, not sluggish
• अनेहसम्: विशेषण (देवम्/नपातम्)
• Type: Adjective
• Root: अ- + नेहस्- (प्रातिपदिक; ‘idleness/indolence’ → ‘free from sloth’)