Mantra 3
Sukta 3.8
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Vanaspati
Chandas: Anuṣṭubh (shorter 8-syllable pādas; this verse is in a shorter meter than surrounding triṣṭubh)
Samhita Patha (Devanagari)
उच्छ्रयस्व वनस्पते वर्ष्मन्पृथिव्या अधि । सुमिती मीयमानो वर्चो धा यज्ञवाहसे ॥
Samhita Patha (IAST)
उच्छ्र॑यस्व वनस्पते॒ वर्ष्म॑न्पृथि॒व्या अधि॑ । सुमि॑ती मी॒यमा॑नो॒ वर्चो॑ धा य॒ज्ञवा॑हसे ॥
Transliteration
ucchrā́yasva vanaspate várṣman pṛthivyā́ ádhi | su-mítī mīyámāno várco dhā yajñá-vāhase ||
Translation
Rise up, O Lord of the Wood, upon the height of the Earth. Measured out in a right harmony, place the splendor for the bearer of the sacrifice.
Padapatha (Word Analysis)
उत् । श्र॒य॒स्व॒ । व॒न॒स्प॒ते॒ । वर्ष्म॑न् । पृ॒थि॒व्याः । अधि॑ । सुऽमि॑ती । मी॒यमा॑नः । वर्चः॑ । धाः॒ । य॒ज्ञऽवा॑हसे ॥उत् । श्रयस्व । वनस्पते । वर्ष्मन् । पृथिव्याः । अधि । सुमिती । मीयमानः । वर्चः । धाः । यज्ञवाहसे ॥ut | śrayasva | vanaspate | varṣman | pṛthivyāḥ | adhi | su-mitī | mīyamānaḥ | varcaḥ | dhāḥ | yajña-vāhase
Word by Word
उच्छ्रयस्वrise up; be raised
उच्छ्रयस्व:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootउद्-श्रि (श्रि) धातु
वनस्पतेO lord of the forest (tree/wood; sacrificial post)
वनस्पते:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootवनस्-पति (प्रातिपदिक: वनस्पति)
वर्ष्मन्on the height/summit
वर्ष्मन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवर्ष्मन् (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अधिupon; over
अधि:
अधिकरण (उपपद-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
सुमितीgood measure/wise intent; good understanding
सुमिती:
कर्ता (मीयमानः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसु-मति (प्रातिपदिक: सुमति)
मीयमानःbeing measured; measuring (oneself)
मीयमानः:
कर्ता (वाच्य-कर्तृभावः)
TypeParticiple
Rootमा (माने/मितौ) धातु
वर्चःsplendour; brilliance
वर्चः:
कर्म
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
धाplace; bestow
धा:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootधा (धारणे) धातु
यज्ञवाहसेfor the sacrifice-bearer (one who carries the offering)
यज्ञवाहसे:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootयज्ञ-वाह (प्रातिपदिक: यज्ञवाह)