HomeRig VedaMandala 3Sukta 7Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 3.7

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.7)
Devata: Agni (implicit), with cosmological dyads (two Mothers/two Fathers) and the seven voices
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

प्र य आरुः शितिपृष्ठस्य धासेरा मातरा विविशुः सप्त वाणीः । परिक्षिता पितरा सं चरेते प्र सर्स्राते दीर्घमायुः प्रयक्षे ॥

प्र य आ॒रुः शि॑तिपृ॒ष्ठस्य॑ धा॒सेरा मा॒तरा॑ विविशुः स॒प्त वाणी॑: । प॒रि॒क्षिता॑ पि॒तरा॒ सं च॑रेते॒ प्र स॑र्स्राते दी॒र्घमायु॑: प्र॒यक्षे॑ ॥

prá yá ā́ruḥ śitipṛṣṭhásya dhāsér ā́ mā́tarā viviśuḥ saptá vā́ṇīḥ | parikṣitā́ pitarā́ sáṃ caretē prá sarsrātē dīrghám ā́yuḥ práyakṣe ||

Forward they rise—those seven powers of speech—entering into the two Mothers of the bright-backed one. The two Fathers, encompassing, move together; they extend the long life in the forward sacrifice of the soul.

प्र । ये । आ॒रुः । शि॒ति॒ऽपृ॒ष्ठस्य॑ । धा॒सेः । आ । मा॒तरा॑ । वि॒वि॒शुः॒ । स॒प्त । वाणीः॑ । प॒रि॒ऽक्षिताः॑ । पि॒तरा॑ । सम् । च॒रे॒ते॒ । प्र । स॒र्स्रा॒ते॒ इति॑ । दी॒र्घम् । आयुः॑ । प्र॒ऽयक्षे॑ ॥प्र । ये । आरुः । शितिपृष्ठस्य । धासेः । आ । मातरा । विविशुः । सप्त । वाणीः । परिक्षिताः । पितरा । सम् । चरेते । प्र । सर्स्राते इति । दीर्घम् । आयुः । प्रयक्षे ॥pra | ye | āruḥ | śiti-pṛṣṭhasya | dhāseḥ | ā | mātarā | viviśuḥ | sapta | vāṇīḥ | pari-kṣitāḥ | pitarā | sam | carete | pra | sarsrāteiti | dīrgham | āyuḥ | pra-yakṣe

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
आरुःhave mounted, have ascended
आरुः:
Kartā
TypeVerb
Root√ऋ (ऋ गतौ) / √अर् (गतौ) → आ-√ऋ
शितिपृष्ठस्यof the speckle-backed (one)
शितिपृष्ठस्य:
Adhikaraṇa (genitive relation)
TypeNoun/Adjective
Rootशितिपृष्ठ (prātipadika)
धासेःof Dhāser (name/epithet)
धासेः:
Adhikaraṇa (genitive relation)
TypeNoun
Rootधासेर (prātipadika; Vedic proper/epithet)
to, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (upasarga)
मातरौthe two mothers
मातरौ:
Karma
TypeNoun
Rootमातृ (prātipadika)
विविशुःhave entered
विविशुः:
Kriyā (with कर्म = मातरौ)
TypeVerb
Rootवि-√विश् (विश् प्रवेशने)
सप्तseven
सप्त:
TypeNumeral
Rootसप्त (numeral)
वाणीःvoices, utterances
वाणीः:
Kartā (appositional/coordinate subject)
TypeNoun
Rootवाणी (prātipadika)
परिक्षिताःencircling, encompassing
परिक्षिताः:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective (PPP)
Rootपरि-√क्षि (क्षि निवासे/क्षये) → परिक्षित (PPP as adj.)
पितरौthe two fathers
पितरौ:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (prātipadika)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (upasarga)
चरेतेmove about, go together
चरेते:
Kriyā (kartā = पितरौ)
TypeVerb
Root√चर् (चर गतौ) with सम्-
प्रforth
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
सर्स्रातेflow forth, stream out
सर्स्राते:
Kriyā
TypeVerb
Root√सृ (सृ गतौ) with intensive/reduplicated stem (Vedic) + प्र-
दीर्घम्long
दीर्घम्:
Karma (object/extent)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (prātipadika)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस् (prātipadika)
प्रयक्षेmay I worship/sacrifice forth; I would perform the offering
प्रयक्षे:
Kriyā (speaker’s act)
TypeVerb
Rootप्र-√यज् (यज् देवपूजासंगतिकरणदानेषु) → प्रयक्ष (Vedic)