HomeRig VedaMandala 3Sukta 60Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 3.60

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for Maṇḍala 3)
Devata: Indra (with the Ribhus as companions)
Chandas: Triṣṭubh (likely)

इन्द्र ऋभुभिर्वाजवद्भिः समुक्षितं सुतं सोममा वृषस्वा गभस्त्योः । धियेषितो मघवन्दाशुषो गृहे सौधन्वनेभिः सह मत्स्वा नृभिः ॥

इन्द्र॑ ऋ॒भुभि॒र्वाज॑वद्भि॒: समु॑क्षितं सु॒तं सोम॒मा वृ॑षस्वा॒ गभ॑स्त्योः । धि॒येषि॒तो म॑घवन्दा॒शुषो॑ गृ॒हे सौ॑धन्व॒नेभि॑: स॒ह म॑त्स्वा॒ नृभि॑: ॥

índra ṛ́bhubhir vājá-vadbhíḥ sám ukṣitaṃ sutáṃ sómam ā́ vṛṣasvā gábhastyōḥ | dhiyéṣito maghavan dā́śuṣo gṛhé saudhanvanébhir sahá matsvā nṛ́bhiḥ ||

O Indra, with the Ribhus rich in plenitude of force, drink in your two hands the Soma that is pressed and made full. Urged by the thought, O giver of plenty, in the house of the offering one, rejoice together with the Saudhanvanas, with the heroic powers.

इन्द्र॑ । ऋ॒भुऽभिः॑ । वाज॑वत्ऽभिः । सम्ऽउ॑क्षितम् । सु॒तम् । सोम॑म् । आ । वृ॒ष॒स्व॒ । गभ॑स्त्योः । धि॒या । इ॒षि॒तः । म॒घ॒व॒न् । दा॒शुषः॑ । गृ॒हे । सौ॒ध॒न्व॒नेभिः॑ । स॒ह । म॒त्स्व॒ । नृऽभिः॑ ॥इन्द्र । ऋभुभिः । वाजवत्भिः । सम्उक्षितम् । सुतम् । सोमम् । आ । वृषस्व । गभस्त्योः । धिया । इषितः । मघवन् । दाशुषः । गृहे । सौधन्वनेभिः । सह । मत्स्व । नृभिः ॥indra | ṛbhu-bhiḥ | vājavat-bhiḥ | sam-ukṣitam | sutam | somam | ā | vṛṣasva | gabhastyoḥ | dhiyā | iṣitaḥ | maghavan | dāśuṣaḥ | gṛhe | saudhanvanebhiḥ | saha | matsva | nṛ-bhiḥ

इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ऋभुभिःwith/by the Rbhus
ऋभुभिः:
सह/साधन (Karaṇa; comitative/instrumental)
TypeNoun
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
वाजवत्भिःpossessing strength/prize (vāja), vigorous
वाजवत्भिः:
सह/साधन (Karaṇa; agrees with ऋभुभिः)
TypeAdjective
Rootवाजवत् (प्रातिपदिक; वाज + वत्)
समुक्षितम्well-sprinkled/anointed
समुक्षितम्:
कर्म (Karma; object-qualifier)
TypeParticiple
Rootसम्-उक्ष् (धातु: उक्ष् ‘to sprinkle, wet, anoint’) → समुक्षित (कृदन्त)
सुतम्pressed
सुतम्:
कर्म (Karma)
TypeParticiple
Rootसु (धातु ‘to press (Soma)’) → सुत (कृदन्त)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
towards, hither
:
(क्रियाविशेषण; उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
वृषस्वpour/stream forth; be vigorous
वृषस्व:
(क्रिया; कर्ता = इन्द्रः)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु; Vedic: ‘to rain down/stream, to pour out, to be strong’)
गभस्त्योःin the two hands (grasp)
गभस्त्योः:
अधिकारण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootगभस्ति (प्रातिपदिक)
धियेषितःimpelled by prayer/thought
धियेषितः:
कर्तृविशेषण (agent-qualifier)
TypeParticiple
Rootधि (प्रातिपदिक ‘thought, prayer’) + ईष्/इष् (धातु ‘to impel, set in motion’) → ईषित (कृदन्त)
मघवन्O bountiful one
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
दाशुषःof the worshipper
दाशुषः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootदाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; ‘worshipper, giver’)
गृहेin the house
गृहे:
अधिकारण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
सौधन्वनेभिःwith the Saudhanvanas
सौधन्वनेभिः:
सह/साधन (Karaṇa; comitative)
TypeNoun
Rootसौधन्वन (प्रातिपदिक; patronymic/tribal name)
सहtogether with
सह:
सहकारक-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
मत्स्वrejoice, be exhilarated
मत्स्व:
(क्रिया; कर्ता = इन्द्रः)
TypeVerb
Rootमद् (धातु ‘to be exhilarated, rejoice’)
नृभिःwith men
नृभिः:
सह/साधन (Karaṇa; comitative)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)