HomeRig VedaMandala 3Sukta 6Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.6

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attributed for RV 3.6)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

आ रोदसी अपृणा जायमान उत प्र रिक्था अध नु प्रयज्यो । दिवश्चिदग्ने महिना पृथिव्या वच्यन्तां ते वह्नयः सप्तजिह्वाः ॥

आ रोद॑सी अपृणा॒ जाय॑मान उ॒त प्र रि॑क्था॒ अध॒ नु प्र॑यज्यो । दि॒वश्चि॑दग्ने महि॒ना पृ॑थि॒व्या व॒च्यन्तां॑ ते॒ वह्न॑यः स॒प्तजि॑ह्वाः ॥

ā́ rodasī apṛṇā jā́yamāna utá prá rikthā ádha nú prayajyo | diváś cid agne mahinā́ pṛthivyā́ vacyántāṃ te váhnayaḥ saptájihvāḥ ||

At your birth you filled the two worlds, and you have gone forth to your inheritance—now as the one who leads the offering-work. O Agni, by your greatness beyond even heaven and earth, may your bearers, the seven-tongued powers, be voiced into action.

आ । रोद॑सी॒ इति॑ । अ॒पृ॒णाः॒ । जाय॑मानः । उ॒त । प्र । रि॒क्थाः॒ । अध॑ । नु । प्र॒य॒ज्यो॒ इति॑ प्रऽयज्यो । दे॒वः । चि॒त् । अ॒ग्ने॒ । म॒हि॒ना । पृ॒थि॒व्याः । व॒च्यन्ता॑म् । ते॒ । वह्न॑यः । स॒प्तऽजि॑ह्वाः ॥आ । रोदसी इति । अपृणाः । जायमानः । उत । प्र । रिक्थाः । अध । नु । प्रयज्यो इति प्रयज्यो । देवः । चित् । अग्ने । महिना । पृथिव्याः । वच्यन्ताम् । ते । वह्नयः । सप्तजिह्वाः ॥ā | rodasī iti | apṛṇāḥ | jāyamānaḥ | uta | pra | rikthāḥ | adha | nu | prayajyo itipra-yajyo | devaḥ | cit | agne | mahinā | pṛthivyāḥ | vacyantām | te | vahnayaḥ | sapta-jihvāḥ

forth, up; (preverb)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्वन्द्व-युग्म ‘द्यावापृथिवी’)
अपृणाःyou filled
अपृणाः:
TypeVerb
Rootपॄ (पॄणाति ‘to fill, satisfy’)
जायमानःbeing born
जायमानः:
Kartā
TypeParticiple
Rootजन् (to be born) → जायमान (वर्तमान कृदन्त)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
रिक्थाःyou emptied/cleared out
रिक्थाः:
TypeVerb
Rootरिच् (to empty, leave) / √ric
अधthen, thereafter
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
प्रयज्यःto be worshipped; worthy of offering
प्रयज्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootयज् (to worship, sacrifice) + प्र (उपसर्ग) → प्रयज्य (कृदन्त)
दिवःfrom heaven / of heaven
दिवः:
Apādāna
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
महिनाby (your) greatness/might
महिना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमहि (प्रातिपदिक ‘greatness, might’)
पृथिव्याःfrom earth / of earth
पृथिव्याः:
Apādāna
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
वच्यन्ताम्let (them) be spoken/proclaimed
वच्यन्ताम्:
TypeVerb
Rootवच् (to speak, proclaim) → वच्य (passive stem)
तेyour
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
वह्नयःthe bearers/flames (Agni’s carriers)
वह्नयः:
Kartā
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक; ‘carrier’, esp. fire-priest/flame)
सप्तजिह्वाःseven-tongued
सप्तजिह्वाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसप्त + जिह्वा (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्राय ‘seven-tongued’)