HomeRig VedaMandala 3Sukta 56Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 3.56

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Savitṛ (with Bhaga invoked as distributor/protector)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)

त्रिरा दिवः सवितर्वार्याणि दिवेदिव आ सुव त्रिर्नो अह्नः । त्रिधातु राय आ सुवा वसूनि भग त्रातर्धिषणे सातये धाः ॥

त्रिरा दि॒वः स॑वित॒र्वार्या॑णि दि॒वेदि॑व॒ आ सु॑व॒ त्रिर्नो॒ अह्न॑: । त्रि॒धातु॑ रा॒य आ सु॑वा॒ वसू॑नि॒ भग॑ त्रातर्धिषणे सा॒तये॑ धाः ॥

trír ā́ diváḥ savitar vā́ryāṇi divédiva ā́ suva trír no áhnaḥ | tridhā́tu rāyá ā́ suva vásūni bhága trātar dhiṣaṇe sātáye dhāḥ ||

Thrice from the heaven, O Savitṛ, bring forth the desirable boons; day by day set them in motion—thrice for us through the days. From the triple realm pour out the riches and the good treasures; O Bhaga, protector, establish in our understanding the power to win.

त्रिः । आ । दि॒वः । स॒वि॒तः॒ । वार्या॑णि । दि॒वेऽदि॑वे । आ । सु॒व॒ । त्रिः । नः॒ । अह्नः॑ । त्रि॒ऽधातु॑ । रा॒यः । आ । सु॒व॒ । वसू॑नि भग॑ । त्रा॒तः॒ । धि॒ष॒णे॒ । सा॒तये॑ । धाः॒ ॥त्रिः । आ । दिवः । सवितः । वार्याणि । दिवेदिवे । आ । सुव । त्रिः । नः । अह्नः । त्रिधातु । रायः । आ । सुव । वसूनि भग । त्रातः । धिषणे । सातये । धाः ॥triḥ | ā | divaḥ | savitaḥ | vāryāṇi | dive--dive | ā | suva | triḥ | naḥ | ahnaḥ | tri--dhātu | rāyaḥ | ā | suva | vasūni bhaga | trātaḥ | dhiṣaṇe | sātaye | dhāḥ

त्रिःthrice
त्रिः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिः (अव्यय)
hither, forth
:
— (क्रियायोगे)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘द्यौः/स्वर्ग’)
सवितःO Savitar
सवितः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
वार्याणिdesirable (boons/things)
वार्याणि:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवार्य (प्रातिपदिक; √वृ/वर् ‘choose, desire’ से ‘वरणीय/वाञ्छनीय’)
दिवे-दिवेday by day
दिवे-दिवे:
सम्प्रदान/काल-अधिकरण (दत्तिवाचक/कालवाचक)
TypeNoun (reduplicated phrase)
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिवस ‘दिन’)
forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
सुवimpel, bring forth
सुव:
क्रिया
TypeVerb
Root√सू (सुवति ‘प्रेरयति/जनयति/प्रसवति’)
त्रिःthrice
त्रिः:
Adverbial
TypeIndeclinable
Rootत्रि → त्रिः
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अह्नःof the day
अह्नः:
सम्बन्ध/काल-निर्देश
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
त्रिधातुthreefold-ordered / having three stations
त्रिधातु:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (epithet)
Rootत्रि + धातु (प्रातिपदिक: धातु ‘स्थापन/आधार; तत्त्व’)
रायःof wealth
रायः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक: राय ‘धन’)
forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
सुवimpel, bestow
सुव:
क्रिया
TypeVerb
Root√सू
वसूनिgoods, riches
वसूनि:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
भगO Bhaga (Lord of share/fortune)
भग:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
त्रातःO protector
त्रातः:
सम्बोधन
TypeNoun (agent/epithet)
Root√त्रा (त्रायते/त्राति ‘रक्षति’) → त्रातृ/त्रात (agent/epithet)
धिषणेO Dhishanā-s (inspirations/holy powers)
धिषणे:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक; ‘प्रज्ञा/वाणी/समृद्धि’)
सातयेfor winning, for gain
सातये:
सम्प्रदान (purpose)
TypeNoun
Rootसाति (प्रातिपदिक; √सन्/सा ‘to win, gain’ से ‘विजय/लाभ’)
धाःplace, grant
धाः:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (दधाति ‘स्थापयति/ददाति’)