HomeRig VedaMandala 3Sukta 55Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni (as locus of ṛta-speech); overarching ‘asuratvam ekam’
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm)

वि मे पुरुत्रा पतयन्ति कामाः शम्यच्छा दीद्ये पूर्व्याणि । समिद्धे अग्नावृतमिद्वदेम महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

वि मे॑ पुरु॒त्रा प॑तयन्ति॒ कामा॒: शम्यच्छा॑ दीद्ये पू॒र्व्याणि॑ । समि॑द्धे अ॒ग्नावृ॒तमिद्व॑देम म॒हद्दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥

ví me puru-trā́ patayanti kā́māḥ śámy acchā́ dīdye pū́rvyāṇi | sam-iddhé agnā́v ṛtám íd vadema mahád devā́nām asura-tvám ékam ||

My desires fly out in many directions; toward the kindled flame I make the ancient lights blaze. In the kindled Agni let us speak the Truth itself—the one vast asura-might of the Gods.

वि । मे॒ । पु॒रु॒ऽत्रा । प॒त॒य॒न्ति॒ । कामाः॑ । शमि॑ । अच्छ॑ । दी॒द्ये॒ । पू॒र्व्या॑णि॑ । सम्ऽइ॑द्धे । अ॒ग्नौ । ऋ॒तम् । इत् । व॒दे॒म॒ । म॒हत् । दे॒वाना॑म् । अ॒सु॒र॒ऽत्वम् । एक॑म् ॥वि । मे । पुरुत्रा । पतयन्ति । कामाः । शमि । अच्छ । दीद्ये । पूर्व्याणि । सम्इद्धे । अग्नौ । ऋतम् । इत् । वदेम । महत् । देवानाम् । असुरत्वम् । एकम् ॥vi | me | puru-trā | patayanti | kāmāḥ | śami | accha | dīdye | pūrvyāṇi | sam-iddhe | agnau | ṛtam | it | vadema | mahat | devānām | asura-tvam | ekam

विapart, in various directions
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) / √विभज् (अर्थ-प्रवृत्ति)
मेof me, my
मे:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअहम् (अस्मद्)
पुरुत्राin many places, variously
पुरुत्रा:
अधिकारण (वितरण-स्थान/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootपुरुत्रा (प्रातिपदिक)
पतयन्तिthey fly about, flit
पतयन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√पत् (पतति) / (वेद.) √पतय् (चलने/उड्डयने)
कामाःdesires, wishes
कामाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
शम्well, auspiciously; peace
शम्:
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय/निपात; ‘कल्याणम्/शान्तिः’)
यच्छrestrain!, hold back!, grant/control!
यच्छ:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम् (यच्छति)
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
दीद्येI have shone; I shine forth
दीद्ये:
क्रिया
TypeVerb
Root√दीद्/√दी (दीप्तौ) (वेद. पुनरुक्त-धातु/तीव्र-दीप्ति)
पूर्व्याणिthe former/ancient (deeds/ordinances)
पूर्व्याणि:
कर्म
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (विशेषण-प्रातिपदिक)
समिद्धेwhen kindled; in the kindled (state)
समिद्धे:
अधिकारण
TypeParticiple (Adjective)
Rootसम्-√इध् (इन्धते) → समिद्ध (कृदन्त)
अग्नौin/at Agni (the fire)
अग्नौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ऋतम्ṛta: truth, cosmic order
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
वदेमmay we speak, let us utter
वदेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√वद् (वदति)
महत्great
महत्:
विशेषण (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असुरत्वम्asura-hood: lordly power, sovereignty
असुरत्वम्:
कर्म (वदेम इति)
TypeNoun
Rootअसुरत्व (प्रातिपदिक; असुर + त्व)
एकम्one, unique
एकम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)