HomeRig VedaMandala 3Sukta 55Mantra 19
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (family attribution for Maṇḍala 3)
Devata: Tvaṣṭṛ-Savitṛ as a unified creative sovereignty (formation + impulsion) within the ‘ekaṃ asuratvam’ frame
Chandas: Triṣṭubh

देवस्त्वष्टा सविता विश्वरूपः पुपोष प्रजाः पुरुधा जजान । इमा च विश्वा भुवनान्यस्य महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

दे॒वस्त्वष्टा॑ सवि॒ता वि॒श्वरू॑पः पु॒पोष॑ प्र॒जाः पु॑रु॒धा ज॑जान । इ॒मा च॒ विश्वा॒ भुव॑नान्यस्य म॒हद्दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥

devás tváṣṭā savitā́ viśvarū́paḥ pupóṣa prajā́ḥ purudhā́ jajāna | imā́ ca víśvā bhúvanāny asya mahád devā́nām asura-tvám ékam ||

The divine Fashioner, Savitṛ of all-forms, nourished the births; manifoldly he brought forth the peoples and these worlds. This is his: one great sovereignty of the gods, the single Asura-might.

दे॒वः । त्वष्टा॑ । स॒वि॒ता । वि॒श्वऽरू॑पः । पु॒पोष॑ । प्र॒ऽजाः । पु॒रु॒धा । ज॒जा॒न॒ । इ॒मा । च॒ । विश्वा॑ । भुव॑नानि । अ॒स्य॒ । म॒हत् । दे॒वाना॑म् । अ॒सु॒र॒ऽत्वम् । एक॑म् ॥देवः । त्वष्टा । सविता । विश्वरूपः । पुपोष । प्रजाः । पुरुधा । जजान । इमा । च । विश्वा । भुवनानि । अस्य । महत् । देवानाम् । असुरत्वम् । एकम् ॥devaḥ | tvaṣṭā | savitā | viśva-rūpaḥ | pupoṣa | pra-jāḥ | purudhā | jajāna | imā | ca | viśvā | bhuvanāni | asya | mahat | devānām | asura-tvam | ekam

दे॒वःthe god
दे॒वः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वष्टा॑Tvaṣṭṛ
त्वष्टा॑:
Kartā (apposition to देवः)
TypeNoun (proper/theonym)
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
सविताSavitar
सविता:
Kartā (apposition)
TypeNoun (proper/theonym)
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
विश्व॑रूपःall-formed; of every form
विश्व॑रूपः:
Kartā (qualifier of देवः/त्वष्टा/सविता)
TypeAdjective
Rootविश्व-रूप (प्रातिपदिक)
पुपोष॑has nourished / fostered
पुपोष॑:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपुष् (धातु)
प्र॒जाःcreatures; offspring
प्र॒जाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
पुरुधाin many ways; manifoldly
पुरुधा:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरुधा (अव्यय)
जजानhas begotten / generated
जजान:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
इ॒माthese
इ॒मा:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
विश्वा॒all
विश्वा॒:
Karma (qualifier of भुवनानि)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुव॑नानिworlds; beings; existences
भुव॑नानि:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
अस्यof him; his
अस्य:
(सम्बन्ध/षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महत्great; the great (thing)
महत्:
Kartā (of implied ‘is’)
TypeAdjective (substantivized)
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
दे॒वाना॑म्of the gods
दे॒वाना॑म्:
(सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असुरत्वम्lordship; asura-hood (sovereign power)
असुरत्वम्:
Kartā (apposition to महत्)
TypeNoun (abstract)
Rootअसुर-त्व (प्रातिपदिक; -त्व तद्धित भाव)
एकम्one; single
एकम्:
Kartā (qualifier of असुरत्वम्/महत्)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)