HomeRig VedaMandala 3Sukta 55Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Ṛta as a domain; the feminine power of manifestation moving by steps (often linked to Uṣas/Ilā/Aditi motifs)
Chandas: Triṣṭubh (likely)

पद्या वस्ते पुरुरूपा वपूंष्यूर्ध्वा तस्थौ त्र्यविं रेरिहाणा । ऋतस्य सद्म वि चरामि विद्वान्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

पद्या॑ वस्ते पुरु॒रूपा॒ वपूं॑ष्यू॒र्ध्वा त॑स्थौ॒ त्र्यविं॒ रेरि॑हाणा । ऋ॒तस्य॒ सद्म॒ वि च॑रामि वि॒द्वान्म॒हद्दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥

pádyā vaste puru-rū́pā vapū́ṃṣy ūrdhvā́ tasthau tri-avíṁ rérihāṇā | ṛtásya sádma ví carāmi vidvā́n mahád devānām asura-tvám ékam ||

By her steps she clothes herself in many forms; upright she stands, licking the threefold nourishment. Knowing, I move through the home of Ṛta: one is the vast lordship of the gods.

पद्या॑ । व॒स्ते॒ । पु॒रु॒ऽरूपा॑ । वपूं॑षि । ऊ॒र्ध्वा । त॒स्थौ॒ । त्रि॒ऽअवि॑म् । रेरि॑हाणा । ऋ॒तस्य॑ । सद्म॑ । वि । च॒रा॒मि॒ । वि॒द्वान् । म॒हत् । दे॒वाना॑म् । अ॒सु॒र॒ऽत्वम् । एक॑म् ॥पद्या । वस्ते । पुरुरूपा । वपूंषि । ऊर्ध्वा । तस्थौ । त्रिअविम् । रेरिहाणा । ऋतस्य । सद्म । वि । चरामि । विद्वान् । महत् । देवानाम् । असुरत्वम् । एकम् ॥padyā | vaste | puru-rūpā | vapūṃṣi | ūrdhvā | tasthau | tri-avim | rerihāṇā | ṛtasya | sadma | vi | carāmi | vidvān | mahat | devānām | asura-tvam | ekam

पद्याwith/by (her) steps; by foot-steps
पद्या:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपद्य (प्रातिपदिक; पद्य- ‘पद/पदचिह्न/पदविन्यास’)
वस्तेshe clothes/covers
वस्ते:
Kriyā
TypeVerb
Root√वस् (वसँ आच्छादने ‘to clothe, cover’)
पुरुरूपाmany-formed
पुरुरूपा:
Kartā
TypeAdjective
Rootपुरु- + रूप (प्रातिपदिक)
वपूंषिforms/bodies/appearances
वपूंषि:
Karma
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
ऊर्ध्वाupright; aloft
ऊर्ध्वा:
Kartā
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
तस्थौstood; has stood
तस्थौ:
Kriyā
TypeVerb
Root√स्था (ष्ठा गतिनिवृत्तौ/अवस्थान ‘to stand’)
त्र्यविम्the threefold ewe / three ewes (as a single collective)
त्र्यविम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रि- + अवि (प्रातिपदिक; अवि ‘sheep/ewe’)
रेरिहाणाlicking repeatedly; busily licking
रेरिहाणा:
Kartā
TypeParticiple
Root√रिह् (रिहँ लेहने ‘to lick’) with intensive reduplication
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
सद्मseat/abode
सद्म:
Karma
TypeNoun
Rootसद्मन्/सद्म (प्रातिपदिक)
विapart; widely; in various ways
वि:
Upasarga
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
चरामिI move/roam
चरामि:
Kriyā
TypeVerb
Root√चर् (चरँ गत्यर्थे ‘to move, roam’)
विद्वान्knowing; as one who knows
विद्वान्:
Kartā
TypeParticiple
Root√विद् (विदँ ज्ञाने ‘to know’) → विद्वस् (प्रातिपदिक)
महत्great
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असुरत्वम्asura-hood; lordly power
असुरत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootअसुरत्व (असुर + त्व; प्रातिपदिक)
एकम्one; single
एकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)