HomeRig VedaMandala 3Sukta 55Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Ilā (and the Ṛta-nourishing Cow-symbol) under the One sovereignty
Chandas: Triṣṭubh (likely)

अन्यस्या वत्सं रिहती मिमाय कया भुवा नि दधे धेनुरूधः । ऋतस्य सा पयसापिन्वतेळा महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

अ॒न्यस्या॑ व॒त्सं रि॑ह॒ती मि॑माय॒ कया॑ भु॒वा नि द॑धे धे॒नुरूध॑: । ऋ॒तस्य॒ सा पय॑सापिन्व॒तेळा॑ म॒हद्दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥

anyásyā vatsáṁ rihatī́ mimāya káyā bhuvā́ ní dadhe dhenúr ū́dhaḥ | ṛtásya sā́ páyasāpinvatéḷā mahád devānām asura-tvám ékam ||

Licking the calf of another, she lows; by what becoming does the cow set down her udder? She swells by the milk of Ṛta—Ilā: one is the vast lordship of the gods.

अ॒न्यस्याः॑ । व॒त्सम् । मि॒मा॒य॒ । कया॑ । भु॒वा । नि । द॒धे॒ । धे॒नुः । ऊधः॑ । ऋ॒तस्य॑ । सा । पय॑सा । अ॒पि॒न्व॒त॒ । इळा॑ । म॒हत् । दे॒वाना॑म् । अ॒सु॒र॒ऽत्वम् । एक॑म् ॥अन्यस्याः । वत्सम् । मिमाय । कया । भुवा । नि । दधे । धेनुः । ऊधः । ऋतस्य । सा । पयसा । अपिन्वत । इळा । महत् । देवानाम् । असुरत्वम् । एकम् ॥anyasyāḥ | vatsam | mimāya | kayā | bhuvā | ni | dadhe | dhenuḥ | ūdhaḥ | ṛtasya | sā | payasā | apinvata | iḷā | mahat | devānām | asura-tvam | ekam

अन्यस्याःof another (female)
अन्यस्याः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
वत्सम्calf
वत्सम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
रिहतीlicks
रिहती:
कर्तृ
TypeVerb
Rootरिह् (धातु)
मिमायlowed, bellowed
मिमाय:
कर्तृ
TypeVerb
Rootमा (मिमाते/मिमाय; ‘to bellow/low’ वैदिक) (धातु)
कयाby what? how?
कया:
करण (instrumental: ‘by/with what?’)
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-प्रातिपदिक)
भुवाby (what) means/existence; by what condition
भुवा:
करण
TypeNoun
Rootभू (धातु) / भुव (प्रातिपदिक: ‘being, existence’)
निdown, into; (prefix)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
दधेhas placed; set
दधे:
कर्तृ
TypeVerb
Rootधा (धातु)
धेनुःthe cow
धेनुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
ऊधःudder
ऊधः:
कर्म
TypeNoun
Rootऊधस् (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
साshe
सा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पयसाwith milk
पयसा:
करण
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
अपिन्वतेswells; becomes full; is filled
अपिन्वते:
कर्तृ
TypeVerb
Rootपिव्/प्याय् (वैदिक caus./denom. ‘to make swell, fill, abound’) (धातु)
इळाIḷā (goddess of nourishment/oblation)
इळा:
कर्तृ/अधिष्ठान (subject in apposition)
TypeNoun
Rootइळा/इडा (प्रातिपदिक)
महत्great
महत्:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असुरत्वम्lordly power; asura-hood (sovereignty)
असुरत्वम्:
विधेय/कर्म (as ‘one great asuratva’)
TypeNoun (abstract)
Rootअसुरत्व (प्रातिपदिक; असुर + त्व)
एकम्one; single
एकम्:
विशेषण
TypeAdjective/Numeral
Rootएक (प्रातिपदिक)