HomeRig VedaMandala 3Sukta 55Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: The harmonized pair of nourishing powers within Ṛta (often read as Night/Dawn or Heaven/Earth in inner form)
Chandas: Triṣṭubh (likely)

माता च यत्र दुहिता च धेनू सबर्दुघे धापयेते समीची । ऋतस्य ते सदसीळे अन्तर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

मा॒ता च॒ यत्र॑ दुहि॒ता च॑ धे॒नू स॑ब॒र्दुघे॑ धा॒पये॑ते समी॒ची । ऋ॒तस्य॒ ते सद॑सीळे अ॒न्तर्म॒हद्दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥

mātā́ ca yátra duhitā́ ca dhenū́ sabardúghe dhā́payete samīcī́ | ṛtásya té sádasīḷe antár mahád devānām asura-tvám ékam ||

Where the Mother and the Daughter, two milch-cows, milk together in harmony, nourishing each other. In the inner seat of Ṛta I adore them: one is the vast lordship of the gods.

मा॒ता । च॒ । यत्र॑ । दु॒हि॒ता । च॒ । धे॒नू इति॑ । स॒ब॒र्दुघे॒ इति॑ स॒बः॒ऽदुघे॑ । धा॒पये॑ते॒ इति॑ । स॒मी॒ची इति॑ स॒म्ऽई॒ची । ऋ॒तस्य॑ । ते॒ । सद॑सि । ई॒ळे॒ । अ॒न्तः । म॒हत् । दे॒वाना॑म् । अ॒सु॒र॒ऽत्वम् । एक॑म् ॥माता । च । यत्र । दुहिता । च । धेनू इति । सबर्दुघे इति सबःदुघे । धापयेते इति । समीची इति सम्ईची । ऋतस्य । ते । सदसि । ईळे । अन्तः । महत् । देवानाम् । असुरत्वम् । एकम् ॥mātā | ca | yatra | duhitā | ca | dhenū iti | sabardugheitisabaḥ-dughe | dhāpayeteiti | samīcī itisam-īcī | ṛtasya | te | sadasi | īḷe | antaḥ | mahat | devānām | asura-tvam | ekam

माताmother
माता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ
and
:
TypeIndeclinable
Root
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र
दुहिताdaughter
दुहिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदुहितृ
and
:
TypeIndeclinable
Root
धेनूःmilch-cow
धेनूः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधेनु
सबर्दुघेboth yielding milk together / jointly milking
सबर्दुघे:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसबर्दुघा (समास: सबर् + दुह्/दुघा)
धापयेतेthey two cause to drink / make (one) suck
धापयेते:
कर्तृ
TypeVerb
Rootधा (णिच्: धापय-)
समीचीtogether, facing/meeting rightly
समीची:
TypeAdjective
Rootसमीचि
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत
तेof you
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद्
सदसीळेI praise in the assembly
सदसीळे:
कर्तृ
TypeVerb
Rootसदस् + ईळे (√ईळ्/ईड् ‘स्तु’)
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
महत्great
महत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत्
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव
असुरत्वम्asura-hood, lordly power
असुरत्वम्:
कर्तृ/विधेय (वाक्यविधेय-भाव)
TypeNoun
Rootअसुरत्व (असुर + त्व)
एकम्one, unique
एकम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootएक