HomeRig VedaMandala 3Sukta 55Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Vishnu and Agni as coordinated powers under the one sovereignty
Chandas: Triṣṭubh (likely)

विष्णुर्गोपाः परमं पाति पाथः प्रिया धामान्यमृता दधानः । अग्निष्टा विश्वा भुवनानि वेद महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

विष्णु॑र्गो॒पाः प॑र॒मं पा॑ति॒ पाथ॑: प्रि॒या धामा॑न्य॒मृता॒ दधा॑नः । अ॒ग्निष्टा विश्वा॒ भुव॑नानि वेद म॒हद्दे॒वाना॑मसुर॒त्वमेक॑म् ॥

víṣṇur gopā́ḥ paramáṁ pā́ti pā́thaḥ priyā́ dhā́māny amṛ́tā dádhānaḥ | agníṣ ṭā́ víśvā bhúvanāni véda mahád devānām asura-tvám ékam ||

Vishnu, the guardian, protects the supreme Path, establishing the beloved immortal seats. Agni knows all these worlds: one is the vast lordship of the gods.

विष्णुः॑ । गो॒पाः । प॒र॒मम् । पा॒ति॒ । पाथः॑ । प्रि॒या । धामा॑नि । अ॒मृता॑ । दधा॑नः । अ॒ग्निः । ता । विश्वा॑ । भुव॑नानि । वे॒द॒ । म॒हत् । दे॒वाना॑म् । अ॒सु॒र॒ऽत्वम् । एक॑म् ॥विष्णुः । गोपाः । परमम् । पाति । पाथः । प्रिया । धामानि । अमृता । दधानः । अग्निः । ता । विश्वा । भुवनानि । वेद । महत् । देवानाम् । असुरत्वम् । एकम् ॥viṣṇuḥ | gopāḥ | paramam | pāti | pāthaḥ | priyā | dhāmāni | amṛtā | dadhānaḥ | agniḥ | tā | viśvā | bhuvanāni | veda | mahat | devānām | asura-tvam | ekam

विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविष्णु- (प्रातिपदिक)
गो-पाःthe cow-protector/guardian
गो-पाः:
कर्तृ
TypeNoun (compound)
Rootगो- + पा- (√पा ‘to protect’) (समास: तत्पुरुष/उपपद)
परमम्the highest
परमम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपरम- (प्रातिपदिक)
पातिprotects/guards
पाति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (पालने)
पाथःpath/way (course)
पाथः:
कर्म
TypeNoun
Rootपाथस्- (प्रातिपदिक)
प्रियाःdear, beloved
प्रियाः:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय- (प्रातिपदिक)
धामानिabodes/dwellings
धामानि:
कर्म
TypeNoun
Rootधामन्- (प्रातिपदिक)
अमृताःimmortal, deathless
अमृताः:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमृत- (प्रातिपदिक)
दधानःbearing, holding
दधानः:
कर्तृ (विष्णुः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeVerbal adjective (present participle)
Root√धा (धारणे) → दधा- (वर्तमान-प्रत्यय) + शतृ
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
ताthose (i.e., those abodes)
ता:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्व- (प्रातिपदिक)
भुवनानिworlds/realms
भुवनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootभुवन- (प्रातिपदिक; from √भू)
वेदknows
वेद:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञाने)
महत्great
महत्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत्/महान्त्- (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
असुरत्वम्asura-hood/sovereign power
असुरत्वम्:
कर्म
TypeNoun (abstract)
Rootअसुरत्व- (प्रातिपदिक; असुर + त्व)
एकम्one, single
एकम्:
कर्म
TypeAdjective/Numeral
Rootएक- (प्रातिपदिक)