HomeRig VedaMandala 3Sukta 54Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 3.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Dyāvā-Pṛthivī (with emphasis on Pṛthivī)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

उतो हि वां पूर्व्या आविविद्र ऋतावरी रोदसी सत्यवाचः । नरश्चिद्वां समिथे शूरसातौ ववन्दिरे पृथिवि वेविदानाः ॥

उ॒तो हि वां॑ पू॒र्व्या आ॑विवि॒द्र ऋता॑वरी रोदसी सत्य॒वाच॑: । नर॑श्चिद्वां समि॒थे शूर॑सातौ ववन्दि॒रे पृ॑थिवि॒ वेवि॑दानाः ॥

utó hí vāṃ pū́rvyā āvividrá ṛtā́varī rodasī satyá-vācaḥ | náraś cid vāṃ samithé śū́ra-sātau vavandiré pṛthivi vévidānāḥ ||

For indeed the ancient ones have found you, O Heaven and Earth, you who are rich in Rita, you whose speech is Truth. Even men in the battle for the hero’s gain have adored you, O Earth, when they awakened to knowledge.

उ॒तो इति॑ । हि । वा॒म् । पू॒र्व्याः । आ॒ऽवि॒वि॒द्रे । ऋत॑वरी॒ इत्यृत॑ऽवरी । रो॒द॒सी॒ इति॑ । स॒त्य॒ऽवाचः॑ । नरः॑ । चि॒त् । वा॒म् । स॒म्ऽइ॒थे । शूर॑ऽसातौ । व॒व॒न्दि॒रे । पृ॒थि॒वि॒ । वेवि॑दानाः ॥उतो इति । हि । वाम् । पूर्व्याः । आविविद्रे । ऋतवरी इत्यृतवरी । रोदसी इति । सत्यवाचः । नरः । चित् । वाम् । सम्इथे । शूरसातौ । ववन्दिरे । पृथिवि । वेविदानाः ॥uto iti | hi | vām | pūrvyāḥ | āvividre | ṛtavarī ity ṛta-varī | rodasī iti | satya-vācaḥ | naraḥ | cit | vām | sam-ithe | śūra-sātau | vavandire | pṛthivi | vevidānāḥ

उतोand also, moreover
उतो:
TypeIndeclinable
Rootउ + तो (निपात-समुच्चय)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध (genitive: ‘of you two’) / कर्म (acc. ‘you two’) प्रसङ्गानुसार
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वि.)
पूर्व्याःformer, ancient (f.)
पूर्व्याः:
कर्तृ (ऋतावरी-विशेषणम्) / विशेषण
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक)
आविविद्रुःthey have found/known
आविविद्रुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने) with आ-; reduplicated perfect
ऋतावरीthe two who are rich in ṛta (cosmic order)
ऋतावरी:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootऋतावरी (प्रातिपदिक; ऋत + वरी)
रोदसीthe two worlds (Heaven and Earth)
रोदसी:
कर्तृ (ऋतावरी-समनाधिकरण) / अपादान-आश्रयः न
TypeNoun
Rootरोदसी (द्वन्द्व/द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिवी)
सत्यवाचःtruth-speaking
सत्यवाचः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसत्यवाच् (प्रातिपदिक; सत्य + वाच्)
नरःmen
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
वाम्you two
वाम्:
कर्म (ववन्दिरे—‘you two’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वि.)
समिथेin the battle
समिथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसमिथ (प्रातिपदिक)
शूरसातौin the winning of heroes (heroic victory)
शूरसातौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootशूरसाति (प्रातिपदिक; शूर + साति ‘winning’)
ववन्दिरेthey have praised, have worshipped
ववन्दिरे:
क्रिया
TypeVerb
Root√वन्द् (वन्दँ स्तुतौ) reduplicated perfect
पृथिविO Earth
पृथिवि:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
वेविदानाःseeking to know, finding out (eagerly)
वेविदानाः:
कर्तृ-विशेषणम् (नरः) / सहक्रिया-भावः
TypeParticiple
Root√विद् (विदँ ज्ञाने) with intensive/reduplicated participle