HomeRig VedaMandala 3Sukta 54Mantra 19
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 3.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Mandala 3; hymn cluster context-dependent)
Devata: Viśve Devāḥ / cosmic totality invoked through the divine ‘messenger’ (Agni-function implied)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 3.54; exact metrical scan recommended)

देवानां दूतः पुरुध प्रसूतोऽनागान्नो वोचतु सर्वताता । शृणोतु नः पृथिवी द्यौरुतापः सूर्यो नक्षत्रैरुर्वन्तरिक्षम् ॥

दे॒वानां॑ दू॒तः पु॑रु॒ध प्रसू॒तोऽना॑गान्नो वोचतु स॒र्वता॑ता । शृ॒णोतु॑ नः पृथि॒वी द्यौरु॒ताप॒: सूर्यो॒ नक्ष॑त्रैरु॒र्व१॒॑न्तरि॑क्षम् ॥

devānā́m dūtáḥ purudhá prasūtó’nā́gān no vocatu sarva-tā́tā | śṛṇótu naḥ pṛthivī́ dyáur utā́paḥ sū́ryo nákṣatrair urú antárikṣam ||

May the messenger of the Gods, manifoldly impelled, speak for us faultless wholeness on every side. May Earth hear us, and Heaven, and the Waters; may the Sun with the host of stars, and the wide mid-world, give ear to our aspiration.

दे॒वाना॑म् । दू॒तः । पु॒रु॒ध । प्रऽसू॑तः । अना॑गान् । नः॒ । वो॒च॒तु॒ । स॒र्वऽता॑ता । शृ॒णोतु॑ । नः॒ । पृ॒थि॒वी । द्यौः । उ॒त । आपः॑ । सूर्यः॑ । नक्ष॑त्रैः । उ॒रु । अ॒न्तरि॑क्षम् ॥देवानाम् । दूतः । पुरुध । प्रसूतः । अनागान् । नः । वोचतु । सर्वताता । शृणोतु । नः । पृथिवी । द्यौः । उत । आपः । सूर्यः । नक्षत्रैः । उरु । अन्तरिक्षम् ॥devānām | dūtaḥ | purudha | pra-sūtaḥ | anāgān | naḥ | vocatu | sarva-tātā | śṛṇotu | naḥ | pṛthivī | dyauḥ | uta | āpaḥ | sūryaḥ | nakṣatraiḥ | uru | antarikṣam

देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दूतःthe messenger
दूतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
पुरुधin many ways / much
पुरुध:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपुरुध् (अव्यय/निपात; ‘बहुधा’ अर्थे)
प्रसूतःimpelled, sent forth
प्रसूतः:
कर्तृ (दूतस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Root√सू (सूते) + प्र-; क्त (PPP) → प्रसूत
अनागान्the guiltless (ones)
अनागान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअनाग (प्रातिपदिक; a- + नाग/आग ‘दोष/अपराध’ → ‘निर्दोष’)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual: ‘for us/our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
वःfor you / your
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वोचतुlet (him) speak / may (he) declare
वोचतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वक्ति) ; लोट्
सर्वताताःin every way / wholly
सर्वताताः:
अधिकारण/हेतु (sense: ‘in every way/altogether’ as a manner-noun)
TypeNoun (abstract) / Adjective
Rootसर्वताति/सर्वतात (प्रातिपदिक; ‘सर्वतः-आत’ भाव)
शृणोतुlet (her/it) hear
शृणोतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्रु (शृणोति) ; लोट्
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
द्यौःHeaven (Sky)
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
उतand / also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
आपःthe Waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
नक्षत्रैःwith the stars
नक्षत्रैः:
करण
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
उर्वwidely / far
उर्व:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउर्व्/उरु (अव्यय; ‘विस्तीर्णम्/बहु’ अर्थे)
अन्तरिक्षम्the midspace / atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)