HomeRig VedaMandala 3Sukta 54Mantra 17
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 17

Sukta 3.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra (Puruhūta) with Ṛbhus; also a meta-address to kavayaḥ
Chandas: Triṣṭubh

महत्तद्वः कवयश्चारु नाम यद्ध देवा भवथ विश्व इन्द्रे । सख ऋभुभिः पुरुहूत प्रियेभिरिमां धियं सातये तक्षता नः ॥

म॒हत्तद्व॑: कवय॒श्चारु॒ नाम॒ यद्ध॑ देवा॒ भव॑थ॒ विश्व॒ इन्द्रे॑ । सख॑ ऋ॒भुभि॑: पुरुहूत प्रि॒येभि॑रि॒मां धियं॑ सा॒तये॑ तक्षता नः ॥

mahát tád vaḥ kavayaś cā́ru nā́ma yád dha devā́ bhávatha víśva índre | sákhā ṛ́bhubhiḥ puruhūta priyébhiḥ imā́ṃ dhíyaṃ sātáye takṣatā naḥ ||

Great is that, O seers, your fair name—since indeed you gods become all in Indra. O much-invoked one, friend with the beloved Ṛbhus, fashion for us this thought for the winning.

म॒हत् । तत् । वः॒ । क॒व॒यः॒ । चारु॑ । नाम॑ । यत् । ह॒ । दे॒वाः॒ । भव॑थ । विश्वे॑ । इन्द्रे॑ । सखाः॑ । ऋ॒भुऽभिः॑ । पु॒रु॒ऽहू॒त॒ । प्रि॒येभिः॑ । इ॒माम् । धिय॑म् । सा॒तये॑ । त॒क्ष॒त॒ । नः॒ ॥महत् । तत् । वः । कवयः । चारु । नाम । यत् । ह । देवाः । भवथ । विश्वे । इन्द्रे । सखाः । ऋभुभिः । पुरुहूत । प्रियेभिः । इमाम् । धियम् । सातये । तक्षत । नः ॥mahat | tat | vaḥ | kavayaḥ | cāru | nāma | yat | ha | devāḥ | bhavatha | viśve | indre | sakhāḥ | ṛbhu-bhiḥ | puru-hūta | priyebhiḥ | imām | dhiyam | sātaye | takṣata | naḥ

महत्great
महत्:
कर्म (तत् इति सर्वनाम्नः विशेषणम्) / विधेयविशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) < मह् (वृद्धौ) / PIE *megʰ-
तत्that
तत्:
कर्म (तक्षता इत्यस्य) / विषय
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध (कवयः इत्यादीनां) / स्वाम्यर्थ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
कवयःseers, poets
कवयः:
कर्तृ (भवथ) / सम्बोधनार्थ-समूहः
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
चारुbeautiful, dear
चारु:
विशेषण (नाम) / विधेयविशेषण
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
नामname
नाम:
कर्म/विषय (यद्-उपवाक्ये) / नामरूपवाचक
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
यत्which/that (relative)
यत्:
सम्बन्ध (यद्…तत्) / विषय
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
देवाःgods
देवाः:
कर्तृ (भवथ) / सम्बोधनभावः
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
भवथyou are / you become
भवथ:
क्रिया (कर्तृ=देवाः/कवयः) / अस्तित्व-भाव
TypeVerb
Rootभू (धातु)
विश्वेall (of you), all together
विश्वे:
कर्तृ-विशेषण (देवाः) / समष्टिवाचक
TypeAdjective (substantive)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इन्द्रेin/with Indra
इन्द्रे:
अधिकरण (भवथ) / आश्रय-स्थान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सखःfriend
सखः:
कर्तृ (तक्षता) / इन्द्रस्य विशेषणम्
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
ऋभुभिःwith the Rbhus
ऋभुभिः:
सह/करण (सखः …) / सहचर्य
TypeNoun
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
पुरुहूतO much-invoked (Indra)
पुरुहूत:
सम्बोधन
TypeNoun/Epithet
Rootपुरुहूत (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
प्रियैभिःwith the dear (ones)
प्रियैभिः:
करण/सह (ऋभुभिः इत्यस्य विशेषणम्) / सहचर्य
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
इमाम्this
इमाम्:
कर्म (तक्षता) / धियं विशेषयति
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
धियम्thought, prayer, insight
धियम्:
कर्म (तक्षता) / वस्तु
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
सातयेfor winning, for gain
सातये:
सम्प्रदान (उद्देश्य) / प्रयोजन
TypeNoun (purpose-dative)
Rootसाति (प्रातिपदिक; ‘साति’ = विजय/लाभ) अथवा √सन्/सा (सम्पादन) से भाव
तक्षतfashion (you all)!
तक्षत:
क्रिया (कर्तृ=पुरुहूत/इन्द्रः सह ऋभुभिः) / विधेय
TypeVerb
Rootतक्ष् (धातु; तक्षणे ‘to fashion’)
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (अस्मभ्यं/अस्माकम्) / लाभार्थ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)