HomeRig VedaMandala 3Sukta 54Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 3.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

इन्द्रो विश्वैर्वीर्यैः पत्यमान उभे आ पप्रौ रोदसी महित्वा । पुरंदरो वृत्रहा धृष्णुषेणः संगृभ्या न आ भरा भूरि पश्वः ॥

इन्द्रो॒ विश्वै॑र्वी॒र्यै॒३॒॑: पत्य॑मान उ॒भे आ प॑प्रौ॒ रोद॑सी महि॒त्वा । पु॒रं॒द॒रो वृ॑त्र॒हा धृ॒ष्णुषे॑णः सं॒गृभ्या॑ न॒ आ भ॑रा॒ भूरि॑ प॒श्वः ॥

índro víśvair vīryáiḥ pátyamāna ubhé ā́ paprau rodasī́ mahitvā́ | puraṃdaró vṛtrahā́ dhṛṣṇu-séṇaḥ saṃgṛ́bhyā na ā́ bharā bhū́ri paśváḥ ||

Indra, taking lordship by all his powers of heroism, has filled both Heaven and Earth with his greatness. The breaker of strongholds, slayer of the Coverer, with his bold host—gather together and bring to us abundant herds of light-energies.

इन्द्रः॑ । विश्वैः॑ । वी॒र्यैः॑ । पत्य॑मानः । उ॒भे इति॑ । आ । प॒प्रौ॒ । रोद॑सी॒ इति॑ । म॒हि॒ऽत्वा । पु॒र॒म्ऽद॒रः । वृ॒त्र॒ऽहा । धृ॒ष्णुऽसे॑णः । स॒म्ऽगृभ्य॑ । नः॒ । आ । भ॒र॒ । भूरि॑ । प॒श्वः ॥इन्द्रः । विश्वैः । वीर्यैः । पत्यमानः । उभे इति । आ । पप्रौ । रोदसी इति । महित्वा । पुरम्दरः । वृत्रहा । धृष्णुसेणः । सम्गृभ्य । नः । आ । भर । भूरि । पश्वः ॥indraḥ | viśvaiḥ | vīryaiḥ | patyamānaḥ | ubhe iti | ā | paprau | rodasī iti | mahi-tvā | puram-daraḥ | vṛtra-hā | dhṛṣṇu-seṇaḥ | sam-gṛbhya | naḥ | ā | bhara | bhūri | paśvaḥ

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विश्वैःwith all
विश्वैः:
करण
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
वीर्यैःwith powers/heroic strengths
वीर्यैः:
करण
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
पत्यमानःbeing lord, ruling
पत्यमानः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootपत्/पत्‍य (धातु: पत्/पत्‍य ‘to be lord/master’) + शानच्
उभेboth
उभे:
कर्म
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
unto, towards; completely
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
पप्रौfilled, pervaded
पप्रौ:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्रा (धातु: प्रा ‘to fill, to pervade’)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिव्यौ)
महित्वाby greatness, through majesty
महित्वा:
करण
TypeNoun (instr. sg. in -त्वा)
Rootमहित्व (प्रातिपदिक) / महि (विशेषण) + त्वा
पुरंदरःthe fort-destroyer
पुरंदरः:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक; ‘fort-destroyer’)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; ‘Vṛtra-slayer’)
धृष्णुषेणःhe of the daring host
धृष्णुषेणः:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootधृष्णु-सेन (प्रातिपदिक; ‘bold-host/army’)
संगृभ्यhaving gathered, having taken
संगृभ्य:
पूर्वकालिक-क्रिया
TypeVerb (absolutive)
Rootसम् + ग्रह् (धातु: ग्रह् ‘to seize, take’)
नःto us / our
नः:
सम्प्रदान (दत्तेः) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
hither, to
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
भरbring!
भर:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु: भृ ‘to bear, bring’)
भूरिabundant, much
भूरि:
विशेषण
TypeAdjective/Indeclinable
Rootभूरि (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
पश्वःof cattle; cattle-wealth
पश्वः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)