HomeRig VedaMandala 3Sukta 54Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 3.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Viṣṇu
Chandas: Triṣṭubh

विष्णुं स्तोमासः पुरुदस्ममर्का भगस्येव कारिणो यामनि ग्मन् । उरुक्रमः ककुहो यस्य पूर्वीर्न मर्धन्ति युवतयो जनित्रीः ॥

विष्णुं॒ स्तोमा॑सः पुरुद॒स्मम॒र्का भग॑स्येव का॒रिणो॒ याम॑नि ग्मन् । उ॒रु॒क्र॒मः क॑कु॒हो यस्य॑ पू॒र्वीर्न म॑र्धन्ति युव॒तयो॒ जनि॑त्रीः ॥

víṣṇuṃ stómāsaḥ puru-dasmám arkā́ bhágasyeva kāríṇo yā́mani gman | urukramáḥ kakuhó yásya pū́rvīr ná mardhanti yuvatáyo jánitrīḥ ||

To Viṣṇu the hymns and chants go on their way, like workers to Bhaga’s portion. Wide-striding, high-crested is he, whose many former births—those youthful, creative powers—do not fail or grow diminished.

विष्णु॑म् । स्तोमा॑सः । पु॒रु॒ऽद॒स्मम् । अ॒र्काः । भग॑स्यऽइव । का॒रिणः॑ । याम॑नि । ग्म॒न् । उ॒रु॒ऽक्र॒मः । क॒कु॒हः । यस्य॑ । पू॒र्वीः । न । म॒र्ध॒न्ति॒ । यु॒व॒तयः॑ । जनि॑त्रीः ॥विष्णुम् । स्तोमासः । पुरुदस्मम् । अर्काः । भगस्यइव । कारिणः । यामनि । ग्मन् । उरुक्रमः । ककुहः । यस्य । पूर्वीः । न । मर्धन्ति । युवतयः । जनित्रीः ॥viṣṇum | stomāsaḥ | puru-dasmam | arkāḥ | bhagasya-iva | kāriṇaḥ | yāmani | gman | uru-kramaḥ | kakuhaḥ | yasya | pūrvīḥ | na | mardhanti | yuvatayaḥ | janitrīḥ

विष्णुम्Viṣṇu (as the object of praise)
विष्णुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविष्णु- (प्रातिपदिक)
स्तोमासःpraises, hymns
स्तोमासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्तोम- (प्रातिपदिक)
पुरुदस्मम्of much wondrous power / very mighty
पुरुदस्मम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपुरुदस्म- (प्रातिपदिक)
अर्काःsongs of praise, chants
अर्काः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्क- (प्रातिपदिक)
भगस्यof Bhaga (the distributor of fortune)
भगस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootभग- (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
कारिणःmakers, doers, performers
कारिणः:
कर्तृ
TypeNoun/Agent
Rootकारिन्- (प्रातिपदिक; √कृ ‘to do/make’ से)
यामनिin the course/way; on the path
यामनि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयामन्- (प्रातिपदिक)
ग्मन्they went / they came
ग्मन्:
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति)
उरुक्रमःwide-striding (Viṣṇu)
उरुक्रमः:
कर्तृ/विषय
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootउरुक्रम- (प्रातिपदिक)
ककुहःlofty, pre-eminent
ककुहः:
कर्तृ/विषय
TypeAdjective
Rootककुह- (प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्वीःformer, earlier
पूर्वीः:
कर्तृ
TypeAdjective (f.)
Rootपूर्वी- (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Root
मर्धन्तिthey do not fail/flag; they do not neglect
मर्धन्ति:
TypeVerb
Root√मृध्/मर्ध् (to neglect/overpower; ‘to fail/flag’ in context)
युवतयःyoung women; maidens
युवतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयुवती- (प्रातिपदिक)
जनित्रीःmothers, begetters (generating ones)
जनित्रीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजनित्री- (प्रातिपदिक; √जन् ‘to beget’ से)