Rig Veda 3.53.8: Mandala 3, Sukta 53, Mantra 8

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

रूपंरूपं मघवा बोभवीति मायाः कृण्वानस्तन्वं परि स्वाम् । त्रिर्यद्दिवः परि मुहूर्तमागात्स्वैर्मन्त्रैरनृतुपा ऋतावा ॥

Transliteration

rūpáṃ-rūpaṃ maghávā bobhavīti māyā́ḥ kṛṇvānáḥ tanvàṃ pari svā́m | trír yád diváḥ pari muhūrtám ā́gāt sváir mantráir anṛtupā́ ṛtā́vā ||

Translation

Form after form the bounteous One becomes, shaping his own body with powers of creative measure. Thrice he moved around the heaven in a moment, by his own mantras—guardian against disorder, establisher of the Truth-Order.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• रूपम्: form, shape
• रूपम्: कर्म (बोभवीति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• रूपम्: form (again: ‘form after form’)
• रूपम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• मघवा: the bountiful one (Indra)
• मघवा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषण/नाम)

• बोभवीति: keeps becoming / assumes
• बोभवीति: —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• मायाः: magic powers, artifices
• मायाः: कर्म (कृण्वानः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)

• कृण्वानः: doing, fashioning
• कृण्वानः: कर्तृ (बोभवीति-क्रियायाः सह)
• Type: Verb (participle)
• Root: कृ (धातु)

• तन्वम्: body, self
• तन्वम्: कर्म (परि इत्यनेन सह)
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• परि: around, about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्वाम्: his own
• स्वाम्: कर्म (तन्वम् इत्यस्य)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्रिः: thrice
• त्रिः: —
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिस् (संख्याशब्द)

• यत्: when; that
• यत्: —
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• दिवः: of heaven; from the sky
• दिवः: अपादान/सम्बन्ध (परि इत्यनेन ‘from/around heaven’ भावः)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (अव्यय)

• मुहूर्तम्: a moment, a short time
• मुहूर्तम्: अधिकारण (काल-अधिकारण; ‘for a moment’)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त (प्रातिपदिक)

• आगात्: came, arrived
• आगात्: —
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + आ (उपसर्ग)

• स्वैः: with his own
• स्वैः: करण
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मन्त्रैः: with (sacred) formulas, chants
• मन्त्रैः: करण
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)

• अनृतुपाः: not bound to fixed seasons/times; irregular (in time)
• अनृतुपाः: कर्तृ (समूहः)
• Type: Adjective
• Root: अनृतुपा (प्रातिपदिक; न-ऋतु-पा ‘not keeping to season/order’)

• ऋतावा: the one possessing ṛta (cosmic order); the righteous/true one
• ऋतावा: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: ऋतावन् (प्रातिपदिक)