HomeRig VedaMandala 3Sukta 53Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अपाः सोममस्तमिन्द्र प्र याहि कल्याणीर्जाया सुरणं गृहे ते । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो दक्षिणावत् ॥

अपा॒: सोम॒मस्त॑मिन्द्र॒ प्र या॑हि कल्या॒णीर्जा॒या सु॒रणं॑ गृ॒हे ते॑ । यत्रा॒ रथ॑स्य बृह॒तो नि॒धानं॑ वि॒मोच॑नं वा॒जिनो॒ दक्षि॑णावत् ॥

apā́ḥ sómam ástam indra prá yāhi kalyāṇī́r jāyā́ su-ráṇaṃ gṛhé te | yátrā rathásya bṛható nidhā́naṃ vimócanam vājíno dakṣiṇā́vat ||

Having drunk the Soma, go forth, O Indra, to your home—where the fair, fortunate consort dwells, rich in gladness, in your house. There is the placing of the vast chariot and the freeing of the forceful one, attended by right giving (dakṣiṇā).

अपाः॑ । सोम॑म् । अस्त॑म् । इ॒न्द्र॒ । प्र । या॒हि॒ । क॒ल्या॒णीः । जा॒या । सु॒ऽरण॑म् । गृ॒हे । ते॒ । यत्र॑ । रथ॑स्य । बृ॒ह॒तः । नि॒ऽधान॑म् । वि॒ऽमोच॑नम् । वा॒जिनः॑ । दक्षि॑णाऽवत् ॥अपाः । सोमम् । अस्तम् । इन्द्र । प्र । याहि । कल्याणीः । जाया । सुरणम् । गृहे । ते । यत्र । रथस्य । बृहतः । निधानम् । विमोचनम् । वाजिनः । दक्षिणावत् ॥apāḥ | somam | astam | indra | pra | yāhi | kalyāṇīḥ | jāyā | su-raṇam | gṛhe | te | yatra | rathasya | bṛhataḥ | ni-dhānam | vi-mocanam | vājinaḥ | dakṣiṇāvat

अपाःthe waters
अपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) अप्- ‘जल’
सोमम्Soma (drink)
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अस्तम्homeward, to the house
अस्तम्:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअस्त (प्रातिपदिक) ‘गृह/निवास’ (अव्ययीभाव-प्रयोग) अथवा अव्यय ‘अस्तम्’
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
प्रforth, onward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
याहिgo
याहि:
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘गच्छ’
कल्याणीःthe auspicious/beautiful (ones)
कल्याणीः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक) ‘सुन्दर/शुभ’
जायाःwives
जायाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजाया (प्रातिपदिक)
सुरणम्delight, joy
सुरणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुरण (प्रातिपदिक) ‘आनन्द/हर्ष’ (RV-प्रयोग)
गृहेin the house
गृहे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
रथस्यof the chariot
रथस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
बृहतःof the great
बृहतः:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
निधानम्the placing, the resting-place
निधानम्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनिधान (प्रातिपदिक) ‘स्थापन/निक्षेप’
विमोचनम्the unyoking, release
विमोचनम्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविमोचन (प्रातिपदिक) ‘मुक्ति/उन्मोचन’
वाजिनःof the steed (race-horse)
वाजिनः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक) ‘वेगवान्/अश्व’
दक्षिणावत्accompanied by a gift (dakṣiṇā)
दक्षिणावत्:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootदक्षिणावत् (प्रातिपदिक) ‘दक्षिणा-युक्त’