HomeRig VedaMandala 3Sukta 53Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

परा याहि मघवन्ना च याहीन्द्र भ्रातरुभयत्रा ते अर्थम् । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो रासभस्य ॥

परा॑ याहि मघव॒न्ना च॑ या॒हीन्द्र॑ भ्रातरुभ॒यत्रा॑ ते॒ अर्थ॑म् । यत्रा॒ रथ॑स्य बृह॒तो नि॒धानं॑ वि॒मोच॑नं वा॒जिनो॒ रास॑भस्य ॥

párā yāhi maghaván nā́ ca yāhī́ndra bhrātar ubháyatrā te ártham | yátrā rathásya bṛható nidhā́naṃ vimócanam vājíno rāsábhasya ||

Go forth, O bounteous Indra, and also come back—O brother—your purpose is in both movements: where the great chariot’s placing is, and where the release of the forceful bearer is found.

परा॑ । या॒हि॒ । म॒घ॒ऽव॒न् । आ । च॒ । या॒हि॒ । इन्द्र॑ । भ्रा॒तः॒ । उ॒भ॒यत्र॑ । ते॒ । अर्थ॑म् । यत्र॑ । रथ॑स्य । बृ॒ह॒तः । नि॒ऽधान॑म् । वि॒ऽमोच॑नम् । वा॒जिनः॑ । रास॑भस्य ॥परा । याहि । मघवन् । आ । च । याहि । इन्द्र । भ्रातः । उभयत्र । ते । अर्थम् । यत्र । रथस्य । बृहतः । निधानम् । विमोचनम् । वाजिनः । रासभस्य ॥parā | yāhi | magha-van | ā | ca | yāhi | indra | bhrātaḥ | ubhayatra | te | artham | yatra | rathasya | bṛhataḥ | ni-dhānam | vi-mocanam | vājinaḥ | rāsabhasya

पराaway, forth
परा:
Adhikaraṇa (गतिद्योतकः) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरा (उपसर्ग/निपात)
याहिgo!
याहि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootया (धातु)
मघवन्O bountiful one (Indra)
मघवन्:
सम्बोधन (कर्तृ-सम्बोधन)
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
and / also
:
(समुच्चय/विकल्पसूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
and
:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
याहीgo!
याही:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootया (धातु)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
भ्रातःO brother
भ्रातः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
उभयत्रin both ways/places, on both sides
उभयत्र:
Adhikaraṇa (देश/पक्ष-निर्देश) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउभयत्र (अव्यय; उभय + त्र)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (genitive) / अधिकार-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्थम्purpose, aim, object
अर्थम्:
Karma (प्राप्तव्य/गन्तव्य-विषयः) / उद्देश्य
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (स्थानवाचक) / सम्बन्धसूचक
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
रथस्यof the chariot
रथस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
बृहतःof the great/mighty
बृहतः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (विशेषण-प्रातिपदिक)
निधानम्resting-place, deposit, setting-down
निधानम्:
Adhikaraṇa/कर्म-निर्देश (यत्र … निधानम्)
TypeNoun
Rootनिधान (प्रातिपदिक; नि-धा से भाव/कर्म-नाम)
विमोचनम्release, unyoking
विमोचनम्:
Adhikaraṇa/कर्म-निर्देश (यत्र … विमोचनम्)
TypeNoun
Rootविमोचन (प्रातिपदिक; वि-मुच् से भाव/कर्म-नाम)
वाor
वा:
विकल्प (either/or)
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
वाजिनःof the swift one / of the racer
वाजिनः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
रासभस्यof the ass (donkey)
रासभस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootरासभ (प्रातिपदिक)