HomeRig VedaMandala 3Sukta 53Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)
Devata: Indra (with Agni as functional messenger)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

जायेदस्तं मघवन्त्सेदु योनिस्तदित्त्वा युक्ता हरयो वहन्तु । यदा कदा च सुनवाम सोममग्निष्ट्वा दूतो धन्वात्यच्छ ॥

जा॒येदस्तं॑ मघव॒न्त्सेदु॒ योनि॒स्तदित्त्वा॑ यु॒क्ता हर॑यो वहन्तु । य॒दा क॒दा च॑ सु॒नवा॑म॒ सोम॑म॒ग्निष्ट्वा॑ दू॒तो ध॑न्वा॒त्यच्छ॑ ॥

jāyéd ástaṃ maghaván tséd u yóniḥ tád ít tvā yuktā́ hárayo vahantu | yadā́ kadā́ ca sunávāma sómam agníṣ ṭvā dūtó dhanvā́ty áccha ||

O bounteous one, let the home-going be a true resting-place, a womb of renewal; then may your yoked tawny powers bear you to us. Whenever we press the Soma, Agni as your messenger hastens across the wide spaces toward you.

जा॒या । इत् । अस्त॑म् । म॒घ॒ऽव॒न् । सा । इत् । ऊँ॒ इति॑ । योनिः॑ । तत् । इत् । त्वा॒ । यु॒क्ताः । हर॑यः । व॒ह॒न्तु॒ । य॒दा । क॒दा । च॒ । सु॒नवा॑म । सोम॑म् । अ॒ग्न् । त्वा॒ । दू॒तः । ध॒न्वा॒ति॒ । अच्छ॑ ॥जाया । इत् । अस्तम् । मघवन् । सा । इत् । ऊँ इति । योनिः । तत् । इत् । त्वा । युक्ताः । हरयः । वहन्तु । यदा । कदा । च । सुनवाम । सोमम् । अग्न् । त्वा । दूतः । धन्वाति । अच्छ ॥jāyā | it | astam | magha-van | sā | it | oṃ iti | yoniḥ | tat | it | tvā | yuktāḥ | harayaḥ | vahantu | yadā | kadā | ca | sunavāma | somam | agn | tvā | dūtaḥ | dhanvāti | accha

जायेतmay be born / may arise
जायेत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
अस्तम्home; down; to the setting (place)
अस्तम्:
Adhikaraṇa (गत्यर्थे/दिशा-देश)
TypeIndeclinable
Rootअस्तम् (अव्यय/निपात; ‘home, down, to setting’)
मघवन्O bountiful one (Maghavan, Indra)
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
he
:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम; स-)
इदुindeed; just
इदु:
(भावार्थ-निपात)
TypeIndeclinable
Rootइदु (निपात)
योनिःwomb; source; resting-place
योनिः:
Kartā/अथवा विधेय-नाम (predicate)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
(सम्बन्ध/निर्देश)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
इत्just; precisely
इत्:
(भावार्थ-निपात)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
युक्ताःyoked; harnessed
युक्ताः:
Kartā (हरयः-विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त, भूतकृदन्त)
हरयःthe tawny steeds
हरयः:
Kartā
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
वहन्तुlet them carry
वहन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
कदाat what time; whenever
कदा:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय)
and
:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सुनवामmay we press (extract)
सुनवाम:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसु (धातु ‘to press/extract’)
सोमम्Soma
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
दूतःmessenger
दूतः:
Kartā (अग्निः-विशेषणम्)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
धन्वातिspeeds; hastens
धन्वाति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधन्व्/धन्वा (धातु-आधारित; ‘to speed/urge, run’—वैदिक प्रयोग)
अच्छtowards; straight to
अच्छ:
(गत्यर्थ-निपात)
TypeIndeclinable
Rootअच्छ (अव्यय/उपसर्गार्थ निपात)