HomeRig VedaMandala 3Sukta 53Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)
Devata: Indra (and Brahman as operative power)
Chandas: Gāyatrī-like cadence is possible here due to shorter pādas; however hymn context is predominantly Triṣṭubh—meter classification uncertain without full syllable count audit

य इमे रोदसी उभे अहमिन्द्रमतुष्टवम् । विश्वामित्रस्य रक्षति ब्रह्मेदं भारतं जनम् ॥

य इ॒मे रोद॑सी उ॒भे अ॒हमिन्द्र॒मतु॑ष्टवम् । वि॒श्वामि॑त्रस्य रक्षति॒ ब्रह्मे॒दं भार॑तं॒ जन॑म् ॥

yá imé rodasī ubhé ahám índram átūṣṭavam | viśvā́mitrasya rakṣati bráhmédáṃ bhā́rataṃ jánam ||

He who upholds these two worlds—I have strengthened Indra with my praise. This brahman (the mantric power) protects the Bharata people of Viśvāmitra.

यः । इ॒मे इति॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । उ॒भे इति॑ । अ॒हम् । इन्द्र॑म् । अतु॑स्तवम् । वि॒श्वामि॑त्रस्य । र॒क्ष॒ति॒ । ब्रह्म॑ । इ॒दम् । भार॑तम् । जन॑म् ॥यः । इमे इति । रोदसी इति । उभे इति । अहम् । इन्द्रम् । अतुस्तवम् । विश्वामित्रस्य । रक्षति । ब्रह्म । इदम् । भारतम् । जनम् ॥yaḥ | ime iti | rodasī iti | ubhe iti | aham | indram | atustavam | viśvāmitrasya | rakṣati | brahma | idam | bhāratam | janam

यःwho (he who)
यः:
सम्बन्ध/विशेषण (यः = ‘who/which’, relative) तथा कर्तृ-सूचक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमेthese (two)
इमे:
विशेषण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (Heaven and Earth)
रोदसी:
कर्म (स्तुत्य-विषयः) / उद्देश्यम्
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
उभेboth
उभे:
विशेषण
TypeAdjective
Rootउभ (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (स्तुत्यः) / उद्देश्यम्
TypeNoun
Rootइन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)
अतुष्टवम्I praised / I have lauded
अतुष्टवम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्तु (धातु) + अ (अग्मेण augment) + तुष्टव (परस्मैपद-लुङ्/अोरिस्ट-रूप)
विश्वामित्रस्यof Viśvāmitra
विश्वामित्रस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of’)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (ऋषिनाम-प्रातिपदिक)
रक्षतिprotects
रक्षति:
क्रिया
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
ब्रह्मthe sacred formulation / prayer (brahman)
ब्रह्म:
कर्तृ (रक्षति इत्यस्य) / साधन-भावः (स्तुति-शक्ति) संदर्भे
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
विशेषण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भारतम्Bhārata (of the Bharatas)
भारतम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootभारत (प्रातिपदिक; भरत-सम्बद्ध)
जनम्people, tribe
जनम्:
कर्म (रक्षति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) / जन (समूह)