HomeRig VedaMandala 3Sukta 5Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 3.5

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attributed for RV 3.5)
Devata: Agni (as Mitra; as Mātariśvan)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

उदु ष्टुतः समिधा यह्वो अद्यौद्वर्ष्मन्दिवो अधि नाभा पृथिव्याः । मित्रो अग्निरीड्यो मातरिश्वा दूतो वक्षद्यजथाय देवान् ॥

उदु॑ ष्टु॒तः स॒मिधा॑ य॒ह्वो अ॑द्यौ॒द्वर्ष्म॑न्दि॒वो अधि॒ नाभा॑ पृथि॒व्याः । मि॒त्रो अ॒ग्निरीड्यो॑ मात॒रिश्वा दू॒तो व॑क्षद्य॒जथा॑य दे॒वान् ॥

úd u ṣṭutáḥ samídhā yahvó adyáud várṣman divó ádhi nā́bhā pṛthivyā́ḥ | mitró agnír ī́ḍyo mātáriśvā dūtó vakṣad yajáthāya devā́n ||

Praised, he has blazed upward with the kindling—this impetuous one—on the height of heaven, on the navel of earth. Agni, the Friend, worthy of adoration, Mātariśvan, the messenger, will carry the gods for the offering of sacrifice.

उत् । ऊ॒आ॑म् इति॑ । स्तु॒तः । स॒म्ऽइधा॑ । य॒ह्वः । अ॒द्यौ॒त् । वर्ष्म॑न् । दि॒वः । अधि॑ । नाभा॑ । पृ॒थि॒व्याः । मि॒त्रः । अ॒ग्निः । ईड्यः॑ । मा॒त॒रिश्वा॑ । आ । दू॒तः । व॒क्ष॒त् । य॒जथा॑य । दे॒वान् ॥उत् । ऊआम् इति । स्तुतः । सम्इधा । यह्वः । अद्यौत् । वर्ष्मन् । दिवः । अधि । नाभा । पृथिव्याः । मित्रः । अग्निः । ईड्यः । मातरिश्वा । आ । दूतः । वक्षत् । यजथाय । देवान् ॥ut | ūām iti | stutaḥ | sam-idhā | yahvaḥ | adyaut | varṣman | divaḥ | adhi | nābhā | pṛthivyāḥ | mitraḥ | agniḥ | īḍyaḥ | mātariśvā | ā | dūtaḥ | vakṣat | yajathāya | devān

उदुup, forth; indeed
उदु:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) + उ (अव्यय-प्रयोगः)
ष्टुतःpraised
ष्टुतः:
Kartā (वर्ण्यः/अग्निः)
TypeVerb
Root√स्तु (स्तुतौ) → स्तुत (कृदन्त)
समिधाwith kindling/fuel
समिधा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसमिध्/समिधा (प्रातिपदिक) < √इध् (दीप्तौ)
यह्वःthe impetuous/active one
यह्वः:
Kartā (अग्निः)
TypeAdjective
Rootयह्व (प्रातिपदिक)
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
औत्shone forth
औत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√द्युत् (दीप्तौ) + आङ् (उपसर्ग) → आ+द्युत्
वर्ष्मन्in the height/summit
वर्ष्मन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवर्ष्मन् (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
Adhikaraṇa (देश)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
नाभाat the navel/center
नाभा:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
मित्रःMitra
मित्रः:
Kartā (समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ईड्यःworthy of praise
ईड्यः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Root√ईड्/√ईळ् (स्तुतौ) → ईड्य (कृदन्त) অথবা ईड्य (प्रातिपदिक)
मातरिश्वाMātariśvan (wind/fire-bringer)
मातरिश्वा:
Kartā (समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक)
दूतःmessenger
दूतः:
Kartā (समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
वक्षत्let (him) convey/carry
वक्षत्:
Kriyā (अनुशासन/विधि)
TypeVerb
Root√वह् (वहने) → वक्ष (वैदिक/छान्दस रूप)
यजथायfor the sacrifice/act of worship
यजथाय:
Sampradāna (उद्देश्य)
TypeNoun
Rootयजथ (प्रातिपदिक) < √यज् (देवपूजासंगतिकरणदान)
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)