HomeRig VedaMandala 3Sukta 5Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 3.5

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attributed for RV 3.5)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सद्यो जात ओषधीभिर्ववक्षे यदी वर्धन्ति प्रस्वो घृतेन । आप इव प्रवता शुम्भमाना उरुष्यदग्निः पित्रोरुपस्थे ॥

स॒द्यो जा॒त ओष॑धीभिर्ववक्षे॒ यदी॒ वर्ध॑न्ति प्र॒स्वो॑ घृ॒तेन॑ । आप॑ इव प्र॒वता॒ शुम्भ॑माना उरु॒ष्यद॒ग्निः पि॒त्रोरु॒पस्थे॑ ॥

sadyó jātá óṣadhībhir vavakṣe yadī́ várdhanti prasvò ghṛténa | ā́pa iva pravátā śúmbhamānā uruṣyád agníḥ pitrór upásthe ||

New-born at once, he grows by the powers of the herbs, when they increase his forward swell with clarified light. Like waters along a slope adorning themselves, Agni widens and guards in the lap of the two Parents.

स॒द्यः । जा॒तः । ओष॑धीभिः । व॒व॒क्षे॒ । यदि॑ । वर्ध॑न्ति । प्र॒ऽस्वः॑ । घृ॒तेन॑ । आपः॑ऽइव । प्र॒ऽवता॑ । शुम्भ॑मानाः । उ॒रु॒ष्यत् । अ॒ग्निः । पि॒त्रोः । उ॒पऽस्थे॑ ॥सद्यः । जातः । ओषधीभिः । ववक्षे । यदि । वर्धन्ति । प्रस्वः । घृतेन । आपःइव । प्रवता । शुम्भमानाः । उरुष्यत् । अग्निः । पित्रोः । उपस्थे ॥sadyaḥ | jātaḥ | oṣadhībhiḥ | vavakṣe | yadi | vardhanti | pra-svaḥ | ghṛtena | āpaḥ-iva | pra-vatā | śumbhamānāḥ | uruṣyat | agniḥ | pitroḥ | upa-sthe

सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
जातःborn
जातः:
Kartā (अग्निः—विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Participle
Root√जन् (जनने) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ओषधीभिःwith/through the plants (herbs)
ओषधीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
ववक्षेhas grown/has become strong; has carried himself (Vedic perfect)
ववक्षे:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√वह्/√वक्ष् (वहने/वर्धने; वैदिक रूप)
यदीwhen/if indeed
यदी:
Adhikaraṇa (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय) + इ (वैदिक निपात)
वर्धन्तिthey grow, increase
वर्धन्ति:
Kriyā (उपवाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धने)
प्रस्वःthe offspring/issue; the produce
प्रस्वः:
Kartā (वर्धन्ति—कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रस्व (प्रातिपदिक; वैदिक—‘प्रसव/प्रसूत’ भाव)
घृतेनwith ghee (clarified butter)
घृतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
आपःthe waters
आपः:
Kartā (उपमा-वाक्ये)
TypeNoun
Rootआप् (प्रातिपदिक; ‘जल’)
इवlike, as
इव:
— (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
प्रवताby/along a downward slope, along the current
प्रवता:
Karaṇa/Adhikaraṇa (मार्ग/साधनभाव)
TypeNoun
Rootप्रवत् (प्रातिपदिक; ‘ढाल/प्रवाह-पथ’)
शुम्भमानाadorning themselves; shining
शुम्भमाना:
Kartā (आपः—विशेषण/सहक्रिया)
TypeParticiple
Root√शुभ् (दीप्तौ/शोभने) → शुम्भमान (कृदन्त)
उरुष्यत्protecting, guarding
उरुष्यत्:
Kartā (अग्निः—विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Root√उरुष्य् (रक्षणे; वैदिक) → उरुष्यत् (वर्तमान कृदन्त)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पित्रोःof the two parents
पित्रोः:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap/bosom
उपस्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)