Rig Veda 3.49.1: Mandala 3, Sukta 49, Mantra 1

Sukta 3.49

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

शंसा महामिन्द्रं यस्मिन्विश्वा आ कृष्टयः सोमपाः काममव्यन् । यं सुक्रतुं धिषणे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.49.1

Transliteration

śaṃsā́ mahā́m índraṃ yásmin víśvā ā́ kṛ́ṣṭayaḥ somapā́ḥ kā́mam ávyan | yáṃ sukrátuṃ dhiṣáṇe vibhvatáṣṭaṃ ghnáṃ vṛtrā́ṇāṃ janáyanta devā́ḥ ||

Translation

I proclaim the great Indra in whom all the peoples who drink Soma have woven their desire; him, the strong-willed, fashioned in the two Inspirations, the smiter of obstructions—the gods brought him to birth.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शंसा: praise (as an utterance)
• शंसा: Kartā
• Type: Noun
• Root: शंस् (धातु) / शंसā (प्रातिपदिक) भाववाचक

• महाम्: great
• महाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यस्मिन्: in whom
• यस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वाः: all
• विश्वाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• कृष्टयः: peoples, tribes
• कृष्टयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कृष्टि (प्रातिपदिक)

• सोमपाः: Soma-drinkers
• सोमपाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोमपा (प्रातिपदिक; सोम + पा ‘पीने वाला’)

• कामम्: desire, wish
• कामम्: Karma
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• अव्यन्: they attained / obtained
• अव्यन्: —
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) ‘रक्षा/तृप्ति/प्राप्ति’ (वेदिक प्रयोग: ‘प्राप्त/लभ्’)

• यम्: whom
• यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुक्रतुम्: of good resolve/power
• सुक्रतुम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सु-क्रतु (प्रातिपदिक)

• धिषणे: the two Dhīṣaṇās (inspirations/insights)
• धिषणे: Kartā
• Type: Noun
• Root: धिषणा (प्रातिपदिक)

• विभ्वतष्टम्: fashioned mightily / widely hewn
• विभ्वतष्टम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वि-भ्व-तष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √तक्ष् ‘तक्षति’ + उपसर्ग वि; ‘भ्व’ तीव्र/विस्तार सूचक)

• घनम्: smasher, striker
• घनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: घन (प्रातिपदिक)

• वृत्राणाम्: of the Vṛtras/obstacles
• वृत्राणाम्: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• जनयन्त: they generated/produced
• जनयन्त: —
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) ‘जनयति’ (णिजन्त)

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)