HomeRig VedaMandala 3Sukta 49Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 3.49

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

शंसा महामिन्द्रं यस्मिन्विश्वा आ कृष्टयः सोमपाः काममव्यन् । यं सुक्रतुं धिषणे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः ॥

शंसा॑ म॒हामिन्द्रं॒ यस्मि॒न्विश्वा॒ आ कृ॒ष्टय॑: सोम॒पाः काम॒मव्य॑न् । यं सु॒क्रतुं॑ धि॒षणे॑ विभ्वत॒ष्टं घ॒नं वृ॒त्राणां॑ ज॒नय॑न्त दे॒वाः ॥

śaṃsā́ mahā́m índraṃ yásmin víśvā ā́ kṛ́ṣṭayaḥ somapā́ḥ kā́mam ávyan | yáṃ sukrátuṃ dhiṣáṇe vibhvatáṣṭaṃ ghnáṃ vṛtrā́ṇāṃ janáyanta devā́ḥ ||

I proclaim the great Indra in whom all the peoples who drink Soma have woven their desire; him, the strong-willed, fashioned in the two Inspirations, the smiter of obstructions—the gods brought him to birth.

शंसा॑ । म॒हाम् । इन्द्र॑म् । यस्मि॑न् । विश्वाः॑ । आ । कृ॒ष्टयः॑ । सो॒म॒ऽपाः । काम॑म् । अव्य॑न् । यम् । सु॒ऽक्रतु॑म् । धि॒षणे॑ । वि॒भ्व॒ऽत॒ष्टम् । घ॒नम् । वृ॒त्राणा॑म् । ज॒नय॑न्त । दे॒वाः ॥शंसा । महाम् । इन्द्रम् । यस्मिन् । विश्वाः । आ । कृष्टयः । सोमपाः । कामम् । अव्यन् । यम् । सुक्रतुम् । धिषणे । विभ्वतष्टम् । घनम् । वृत्राणाम् । जनयन्त । देवाः ॥śaṃsā | mahām | indram | yasmin | viśvāḥ | ā | kṛṣṭayaḥ | soma-pāḥ | kāmam | avyan | yam | su-kratum | dhiṣaṇe | vibhva-taṣṭam | ghanam | vṛtrāṇām | janayanta | devāḥ

शंसाpraise (as an utterance)
शंसा:
Kartā
TypeNoun
Rootशंस् (धातु) / शंसā (प्रातिपदिक) भाववाचक
महाम्great
महाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यस्मिन्in whom
यस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
कृष्टयःpeoples, tribes
कृष्टयः:
Kartā
TypeNoun
Rootकृष्टि (प्रातिपदिक)
सोमपाःSoma-drinkers
सोमपाः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोमपा (प्रातिपदिक; सोम + पा ‘पीने वाला’)
कामम्desire, wish
कामम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
अव्यन्they attained / obtained
अव्यन्:
TypeVerb
Rootअव् (धातु) ‘रक्षा/तृप्ति/प्राप्ति’ (वेदिक प्रयोग: ‘प्राप्त/लभ्’)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुक्रतुम्of good resolve/power
सुक्रतुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक)
धिषणेthe two Dhīṣaṇās (inspirations/insights)
धिषणे:
Kartā
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक)
विभ्वतष्टम्fashioned mightily / widely hewn
विभ्वतष्टम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवि-भ्व-तष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √तक्ष् ‘तक्षति’ + उपसर्ग वि; ‘भ्व’ तीव्र/विस्तार सूचक)
घनम्smasher, striker
घनम्:
Karma
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक)
वृत्राणाम्of the Vṛtras/obstacles
वृत्राणाम्:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
जनयन्तthey generated/produced
जनयन्त:
TypeVerb
Rootजन् (धातु) ‘जनयति’ (णिजन्त)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)