HomeRig VedaMandala 3Sukta 48Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 3.48

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

उग्रस्तुराषाळभिभूत्योजा यथावशं तन्वं चक्र एषः । त्वष्टारमिन्द्रो जनुषाभिभूयामुष्या सोममपिबच्चमूषु ॥

उ॒ग्रस्तु॑रा॒षाळ॒भिभू॑त्योजा यथाव॒शं त॒न्वं॑ चक्र ए॒षः । त्वष्टा॑र॒मिन्द्रो॑ ज॒नुषा॑भि॒भूया॒मुष्या॒ सोम॑मपिबच्च॒मूषु॑ ॥

ugrás turāṣā́ḷ abhibhū́tyojā yathāvaśáṃ tanvàṃ cakra eṣáḥ | tváṣṭāram índro januṣā́bhibhū́yā́muṣyā́ sómam apibac camū́ṣu ||

Fierce, overpowering in might, he shaped his body at will; Indra, by his very birth mastering Tvaṣṭṛ, drank that Soma in the bowls—taking into himself the formed power and its delight.

उ॒ग्रः । तु॒रा॒षाट् । अ॒भिभू॑तिऽओजाः । य॒था॒ऽव॒शम् । त॒न्व॑म् । च॒क्रे॒ । ए॒षः । त्वष्टा॑रम् । इन्द्रः॑ । ज॒नुषा॑ । अ॒भि॒ऽभूय॑ । आ॒ऽमुष्य॑ । सोम॑म् । अ॒पि॒ब॒त् । च॒मूषु॑ ॥उग्रः । तुराषाट् । अभिभूतिओजाः । यथावशम् । तन्वम् । चक्रे । एषः । त्वष्टारम् । इन्द्रः । जनुषा । अभिभूय । आमुष्य । सोमम् । अपिबत् । चमूषु ॥ugraḥ | turāṣāṭ | abhibhūti-ojāḥ | yathāvaśam | tanvam | cakre | eṣaḥ | tvaṣṭāram | indraḥ | januṣā | abhi-bhūya | āmuṣya | somam | apibat | camūṣu

उग्रःfierce, formidable
उग्रः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
तुराषाट्overpowering/prevailing in battle
तुराषाट्:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतुराषाट् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-स्वरूप विशेषण)
अभिभूति-ओजाःwhose strength is (for) overpowering
अभिभूति-ओजाः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (compound)
Rootअभिभूति (प्रातिपदिक) + ओजस् (प्रातिपदिक)
यथाas, according to
यथा:
सम्बन्ध/प्रकार (उपमान/रीतिः)
TypeIndeclinable
Rootयथा
अवशम्at will, as he wished
अवशम्:
क्रियाविशेषण (रीतिः)
TypeAdverbial (acc. used adverbially)
Rootअवश (प्रातिपदिक)
तन्वम्body, self
तन्वम्:
कर्म (चक्रे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
चक्रेhe made, he fashioned
चक्रे:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
एषःthis one (he)
एषः:
कर्तृ (चक्रे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वष्टारम्Tvaṣṭar (the divine artisan)
त्वष्टारम्:
कर्म (अभिभूय इत्यस्य)
TypeNoun (proper/deity)
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (अभिभूय/अपिबत् इत्यस्य)
TypeNoun (proper/deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
जनुषाby birth, by nature
जनुषा:
करण (उपायः: ‘by birth/nature’)
TypeNoun (instrumental)
Rootजनुस् (प्रातिपदिक)
अभिभूयhaving overpowered
अभिभूय:
पूर्वकालिक-क्रिया (इन्द्रस्य)
TypeGerund (absolutive)
Rootअभि-भू (धातु)
अमुष्यof that (one)
अमुष्य:
सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of that (one)’)
TypePronoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमम्Soma (the pressed drink)
सोमम्:
कर्म (अपिबत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अपिबत्he drank
अपिबत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु)
चमूषुin the cups/bowls
चमूषु:
अधिकरण (स्थानम्)
TypeNoun
Rootचमू (प्रातिपदिक)