HomeRig VedaMandala 3Sukta 44Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.44

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra (as illuminator; linked with Dawn/Sun imagery)
Chandas: Gāyatrī (probable)

हर्यन्नुषसमर्चयः सूर्यं हर्यन्नरोचयः । विद्वाँश्चिकित्वान्हर्यश्व वर्धस इन्द्र विश्वा अभि श्रियः ॥

ह॒र्यन्नु॒षस॑मर्चय॒: सूर्यं॑ ह॒र्यन्न॑रोचयः । वि॒द्वाँश्चि॑कि॒त्वान्ह॑र्यश्व वर्धस॒ इन्द्र॒ विश्वा॑ अ॒भि श्रिय॑: ॥

háryann uṣásam arcayaḥ sū́ryaṃ háryann arocayaḥ | vidvā́ṃś cikitvā́n haryáśva vardhase índra víśvā abhi śríyaḥ ||

With the tawny ardor you hymn the Dawn; with the tawny ardor you make the Sun to shine forth. Knowing, discerning, O Indra of tawny steeds, you grow into all splendors—into every power of luminous fulfilment.

ह॒र्यन् । उ॒षस॑म् । अ॒र्च॒यः॒ । सूर्य॑म् । ह॒र्यन् । अ॒रो॒च॒यः॒ । वि॒द्वान् । चि॒कि॒त्वान् । ह॒रि॒ऽअ॒श्व॒ । व॒र्ध॒से॒ । इन्द्र॑ । विश्वा॑ । अ॒भि । श्रियः॑ ॥हर्यन् । उषसम् । अर्चयः । सूर्यम् । हर्यन् । अरोचयः । विद्वान् । चिकित्वान् । हरिअश्व । वर्धसे । इन्द्र । विश्वा । अभि । श्रियः ॥haryan | uṣasam | arcayaḥ | sūryam | haryan | arocayaḥ | vidvān | cikitvān | hari-aśva | vardhase | indra | viśvā | abhi | śriyaḥ

ह॒र्यन्(O Indra) having tawny/greenish (horses), tawny one
ह॒र्यन्:
Kartā
TypeAdjective
Rootहरि (प्रातिपदिक) / √हृ (हरति) (अर्थ-आधार)
नुnow; indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
उषसम्Dawn
उषसम्:
Karma
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
अर्चयःyou praised; you sang to
अर्चयः:
TypeVerb
Root√अर्च् (अर्चति)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
ह॒र्यन्tawny one; having tawny steeds
ह॒र्यन्:
Kartā
TypeAdjective
Rootहरि (प्रातिपदिक) / √हृ (हरति) (अर्थ-आधार)
अरोचयःyou caused to shine; you made bright
अरोचयः:
TypeVerb
Root√रुच् (रोचते/रोचयति)
विद्वान्knowing; wise
विद्वान्:
Kartā
TypeAdjective
Root√विद् (वेद) → विद्वस् (प्रातिपदिक)
चिकित्वान्discerning; intelligent
चिकित्वान्:
Kartā
TypeAdjective
Root√चित् (चेतति) → चिकित्वस् (प्रातिपदिक)
हर्यश्वO you of tawny horses
हर्यश्व:
Sambodhana
TypeNoun (vocative epithet)
Rootहर्यश्व (समास: हरि + अश्व)
वर्धसेyou grow; you increase
वर्धसे:
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते/वर्धयति)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
Kartā (with implied ‘श्रियाḥ’ as head-noun)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अभिtowards; upon
अभि:
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि
श्रियःsplendors; prosperities; glories
श्रियः:
Kartā (of implied ‘(सन्ति/आयान्ति)’ or as goal of ‘वर्धसे’ in sense ‘increase in splendors’)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)