Mantra 9
Sukta 3.42
Rishi: Kuśikas / Viśvāmitra lineage (explicit self-identification in verse)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirmable metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वां सुतस्य पीतये प्रत्नमिन्द्र हवामहे । कुशिकासो अवस्यवः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वां सु॒तस्य॑ पी॒तये॑ प्र॒त्नमि॑न्द्र हवामहे । कु॒शि॒कासो॑ अव॒स्यव॑: ॥
Transliteration
tvā́ṁ sुतásya pītáye prátनाम indra havāmahe | कुśikā́so avasyávaḥ ||
Translation
Thee, O ancient Indra, we invoke for the drinking of the pressed Soma—we, the Kuśikas, seekers of thy help and protection, aspiring to thy sustaining presence.
Padapatha (Word Analysis)
त्वाम् । सु॒तस्य॑ । पी॒तये॑ । प्र॒त्नम् । इ॒न्द्र॒ । ह॒वा॒म॒हे॒ । कु॒शि॒कासः॑ । अ॒व॒स्यवः॑ ॥त्वाम् । सुतस्य । पीतये । प्रत्नम् । इन्द्र । हवामहे । कुशिकासः । अवस्यवः ॥tvām | sutasya | pītaye | pratnam | indra | havāmahe | kuśikāsaḥ | avasyavaḥ
Word by Word
त्वाम्you (as the object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootसुत (√सु ‘to press/extract’ से निष्पन्न, सोम-विशेष)
पीतयेfor drinking
पीतये:
सम्प्रदान (purpose/for)
TypeNoun
Rootपीति (√पा ‘to drink’ से भाव-नाम)
प्रत्नम्the ancient/primeval one
प्रत्नम्:
कर्म (apposition to त्वाम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रत्न (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke/call
हवामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वा (ह्वयति/ह्वयते) ‘to call, invoke’
कुशिकासःthe Kuśikas (a clan/lineage)
कुशिकासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकुशिक (वंश/गोत्र-नाम; कुशिक-प्रातिपदिक)
अवस्यवःseeking aid/favor
अवस्यवः:
कर्तृ (as qualifier of the subject)
TypeAdjective
Rootअवस्यु (अवस् ‘help/favor’ + यु-प्रत्यय; ‘desirous of help’)