Mantra 9
Sukta 3.40
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; verify per critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
यदन्तरा परावतमर्वावतं च हूयसे । इन्द्रेह तत आ गहि ॥
Samhita Patha (IAST)
यद॑न्त॒रा प॑रा॒वत॑मर्वा॒वतं॑ च हू॒यसे॑ । इन्द्रे॒ह तत॒ आ ग॑हि ॥
Transliteration
yád antarā́ parā́vatam arvā́vataṃ ca hūyáse | índreha tátata ā́ gahi ||
Translation
When thou art called from between the far and the near, then from that in-between region come here, O Indra—enter the middle field of our nature and make it a passage for the light.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । अ॒न्त॒रा । प॒रा॒वत॑म् । अ॒र्वा॒वत॑म् । च॒ । हू॒यसे॑ । इन्द्र॑ । इ॒ह । ततः॑ । आ । ग॒हि॒ ॥यत् । अन्तरा । परावतम् । अर्वावतम् । च । हूयसे । इन्द्र । इह । ततः । आ । गहि ॥yat | antarā | parāvatam | arvāvatam | ca | hūyase | indra | iha | tataḥ | ā | gahi
Word by Word
यत्when / since / as
यत्:
Adhikaraṇa (काल/निमित्त-सम्बन्ध) / सम्बन्धसूचक
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यद्-सम्बन्धी अव्यय
अन्तराin between / within
अन्तरा:
Adhikaraṇa (देश/अवधि) / सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootअन्तर (प्रातिपदिक) → अव्यय
परावतम्the far region / distant place
परावतम्:
Karma (गमनस्य गन्तव्य/देश) / Adhikaraṇa (गन्तव्य-स्थान)
TypeNoun/Adjective
Rootपरावत (प्रातिपदिक; ‘दूरस्थ/परदेश’)
अर्वावतम्the horse-rich region / region with steeds
अर्वावतम्:
Karma (गन्तव्य) / Adhikaraṇa (गन्तव्य-स्थान)
TypeNoun/Adjective
Rootअर्वावत (प्रातिपदिक; ‘अर्वा/घोड़े-युक्त/घोड़ों वाला’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
हूयसेyou are invoked / you are called
हूयसे:
— (क्रिया); कर्तृ-सम्बन्धः ‘त्वम्’ निहित
TypeVerb
Root√ह्वा (ह्वयति/आह्वयति) ‘to call, invoke’
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
तत्then / thereupon
तत्:
Adhikaraṇa (क्रम/अनन्तरता) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आhither / towards
आ:
— (क्रियाविशेषण) संकेत-गति
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
गहिcome!
गहि:
— (क्रिया); कर्ता = ‘त्वम् (इन्द्र)’
TypeVerb
Root√गम् ‘to go, come’