Mantra 1
Sukta 3.40
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्र त्वा वृषभं वयं सुते सोमे हवामहे । स पाहि मध्वो अन्धसः ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॑ त्वा वृष॒भं व॒यं सु॒ते सोमे॑ हवामहे । स पा॑हि॒ मध्वो॒ अन्ध॑सः ॥
Transliteration
índra tvā vṛṣabháṁ vayáṁ suté sóme havāmahe | sá pāhi mádhvo ándhasaḥ ||
Translation
Indra, thee the Bull-power we call in the pressed Soma; do thou guard and foster the sweetness of the vital essence (the pressed delight) within us.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑ । त्वा॒ । वृ॒ष॒भम् । व॒यम् । सु॒ते । सोमे॑ । ह॒वा॒म॒हे॒ । सः । पा॒हि॒ । मध्वः॑ । अन्ध॑सः ॥इन्द्र । त्वा । वृषभम् । वयम् । सुते । सोमे । हवामहे । सः । पाहि । मध्वः । अन्धसः ॥indra | tvā | vṛṣabham | vayam | sute | some | havāmahe | saḥ | pāhi | madhvaḥ | andhasaḥ
Word by Word
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (हवामहे इति)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृषभम्the bull (mighty one)
वृषभम्:
कर्म (त्वा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ (हवामहे इति)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुते
सुते:
TypeNoun (locative of kṛdanta used substantively)
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सोमेin the pressed Soma
सोमे:
अधिकरण (यत्र/यस्मिन्)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke / call
हवामहे:
क्रिया
TypeVerb
Rootह्वे (धातु; वैदिक रूप: हव्/ह्वा)
सःhe (that one = Indra)
सः:
कर्तृ (पाहि इति)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु; ‘to protect’)
मध्वःof sweetness / of honey
मध्वः:
सम्बन्ध (अन्धसः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
अन्धसःof the Soma-juice (pressed draught)
अन्धसः:
अपादान/हेतु (यतः रक्षणम्—‘from’ implied) / सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)