HomeRig VedaMandala 3Sukta 4Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 3.4

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.4)
Devata: Tvaṣṭṛ (formative shaper), with the boon of producing a capable ‘vīra’
Chandas: Triṣṭubh

तन्नस्तुरीपमध पोषयित्नु देव त्वष्टर्वि रराणः स्यस्व । यतो वीरः कर्मण्यः सुदक्षो युक्तग्रावा जायते देवकामः ॥

तन्न॑स्तु॒रीप॒मध॑ पोषयि॒त्नु देव॑ त्वष्ट॒र्वि र॑रा॒णः स्य॑स्व । यतो॑ वी॒रः क॑र्म॒ण्य॑: सु॒दक्षो॑ यु॒क्तग्रा॑वा॒ जाय॑ते दे॒वका॑मः ॥

tán nas turī́pam ádha poṣayitnú deva tvaṣṭar ví rarā́ṇaḥ syasva | yáto vīráḥ karmaṇyàḥ su-dákṣo yuktá-grāvā jā́yate devá-kāmaḥ ||

That swift-impelling increase, O nourishing One—become for us, O divine Tvaṣṭṛ, widely delighting. From you is born the hero fit for works, of good discernment, with the stones yoked (ready for pressing), desiring the gods (the higher powers).

तत् । नः॒ । तु॒रीप॑म् । अध॑ । पो॒ष॒यि॒त्नु । देव॑ । त्व॒ष्टः॒ । वि । र॒रा॒णः । स्य॒स्वेति॑ स्यस्व । यतः॑ । वी॒रः । क॒र्म॒ण्यः॑ । सु॒ऽदक्षः॑ । यु॒क्तऽग्रा॑वा । जाय॑ते । दे॒वऽका॑मः ॥तत् । नः । तुरीपम् । अध । पोषयित्नु । देव । त्वष्टः । वि । रराणः । स्यस्वेति स्यस्व । यतः । वीरः । कर्मण्यः । सुदक्षः । युक्तग्रावा । जायते । देवकामः ॥tat | naḥ | turīpam | adha | poṣayitnu | deva | tvaṣṭaḥ | vi | rarāṇaḥ | syasveti syasva | yataḥ | vīraḥ | karmaṇyaḥ | su-dakṣaḥ | yukta-grāvā | jāyate | deva-kāmaḥ

तत्that (boon/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुindeed, then
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
उरीपम्protection, shelter (a boon)
उरीपम्:
Karma
TypeNoun
Rootउरीप (प्रातिपदिक; ‘रक्षा/आश्रय/उपकार’ अर्थे)
अधthen, thereupon
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध
पोषयित्नुO nourisher, promoter
पोषयित्नु:
Sambodhana
TypeNoun (agent) / Epithet
Rootपोषयित्नु (प्रातिपदिक; पोषयितृ-भावः, ‘पोषक’)
देवO god
देव:
Sambodhana
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वष्टःO Tvaṣṭṛ
त्वष्टः:
Sambodhana
TypeNoun (proper name)
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
विapart, forth, fully
वि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि
रराणःrejoicing, delighting
रराणः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√रा / √रम् (रराण-; ‘हर्ष/आनन्द’ भावे; परस्मै/आत्मनेपद-परम्परा)
स्यस्वbe (thou)
स्यस्व:
Kartā
TypeVerb
Root√अस् (भू/अस्)
यतःfrom whom/whence
यतः:
Apādāna
TypeIndeclinable (relative adverb)
Rootयतस् (यद्-प्रातिपदिक + तस्)
वीरःa hero, man
वीरः:
Kartā
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
कर्मण्यःfit for work, effective in action
कर्मण्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootकर्मण्य (प्रातिपदिक; ‘कर्मणि साधुः/कर्मयोग्यः’)
सुदक्षःvery skilled, competent
सुदक्षः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-दक्ष (प्रातिपदिक)
युक्तग्रावाhaving the pressing-stones yoked/ready
युक्तग्रावा:
Kartā
TypeAdjective (compound)
Rootयुक्त-ग्रावन् (समास; √युज् + ग्रावन् ‘सोमपेषण-शिला’)
जायतेis born, arises
जायते:
Kartā
TypeVerb
Root√जन्
देवकामःdesiring the gods, god-loving
देवकामः:
Kartā
TypeAdjective/Noun (compound)
Rootदेव-काम (समास; देव + काम)