HomeRig VedaMandala 3Sukta 38Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 3.38

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Savitṛ (explicit), within an Indra hymn-frame
Chandas: Triṣṭubh

तदिन्न्वस्य सवितुर्नकिर्मे हिरण्ययीममतिं यामशिश्रेत् । आ सुष्टुती रोदसी विश्वमिन्वे अपीव योषा जनिमानि वव्रे ॥

तदिन्न्व॑स्य सवि॒तुर्नकि॑र्मे हिर॒ण्ययी॑म॒मतिं॒ यामशि॑श्रेत् । आ सु॑ष्टु॒ती रोद॑सी विश्वमि॒न्वे अपी॑व॒ योषा॒ जनि॑मानि वव्रे ॥

tád ínnv asya savitúr nákir me hiraṇyáyīm amátiṁ yā́m aśiśret | ā́ su-stutī́ rodasī viśvám-inve apī́va yóṣā jánimāni vavre ||

This indeed of Savitṛ—none can thwart for me that golden inspiration which he has set in motion. The well-praise moves the two worlds and impels all; like a woman, it chooses and bears the births of things.

तत् । इत् । नु । अ॒स्य॒ । स॒वि॒तुः । नकिः॑ । मे॒ । हि॒र॒ण्ययी॑म् । अ॒मति॑म् । याम् । अशि॑श्रेत् । आ । सु॒ऽस्तु॒ती । रोद॑सी॒ इति॑ । वि॒श्व॒मि॒न्वे इति॑ वि॒श्व॒म्ऽइ॒न्वे । अपि॑ऽइव । योषा॑ । जनि॑मानि । व॒व्रे॒ ॥तत् । इत् । नु । अस्य । सवितुः । नकिः । मे । हिरण्ययीम् । अमतिम् । याम् । अशिश्रेत् । आ । सुस्तुती । रोदसी इति । विश्वमिन्वे इति विश्वम्इन्वे । अपिइव । योषा । जनिमानि । वव्रे ॥at | it | nu | asya | savituḥ | nakiḥ | me | hiraṇyayīm | amatim | yām | aśiśret | ā | su-stutī | rodasī iti | viśvaminve itiviśvam-inve | api-iva | yoṣā | janimāni | vavre

तत्that
तत्:
Karma (अर्थतः ‘that’ as object/complement)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
अस्यof him/this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
नकिःno one
नकिः:
Kartā (of the negated action: ‘no one …’)
TypeIndeclinable/Pronoun-like
Rootनकिस् (सर्वनाम/निपात-प्रातिपदिक)
मेfor me / of me
मे:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (contextual: ‘for me / of me’)
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिरण्ययीम्golden
हिरण्ययीम्:
Karma (object qualifier)
TypeAdjective
Rootहिरण्ययी (प्रातिपदिक; हिरण्य + -यी)
अमतिम्unwisdom; (here) hostile/errant thought
अमतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमति (प्रातिपदिक; a-mati)
याम्which
याम्:
Karma (relative object)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अशिश्रेत्has leaned on / resorted to
अशिश्रेत्:
Kriyā (verbal action)
TypeVerb
Rootश्रि (धातु; Vedic aorist formation)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
सुष्टुतीgood praise
सुष्टुती:
Kartā
TypeNoun
Rootसु-ष्टुति (प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक)
विश्वम्all, wholly
विश्वम्:
Karma/Adverbial extent
TypeAdjective/Adverbial accusative
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इन्वेsets in motion / impels
इन्वे:
Kriyā
TypeVerb
Rootइ (धातु; ‘to go/advance’, Vedic ‘to set in motion’)
अपीवas it were; indeed
अपीव:
TypeIndeclinable
Rootअपीव (निपात)
योषाa young woman; maiden
योषा:
Kartā
TypeNoun
Rootयोषा (प्रातिपदिक)
जनिमानिbirths; generations
जनिमानि:
Karma
TypeNoun
Rootजनिमन् (प्रातिपदिक)
वव्रेhas chosen
वव्रे:
Kriyā
TypeVerb
Rootवृ (धातु; ‘to choose’)