HomeRig VedaMandala 3Sukta 38Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.38

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn attribution)
Devata: Indra (implicit addressee through the hymn’s movement; verse speaks of kavīs and ordered force)
Chandas: Triṣṭubh

इनोत पृच्छ जनिमा कवीनां मनोधृतः सुकृतस्तक्षत द्याम् । इमा उ ते प्रण्यो वर्धमाना मनोवाता अध नु धर्मणि ग्मन् ॥

इ॒नोत पृ॑च्छ॒ जनि॑मा कवी॒नां म॑नो॒धृत॑: सु॒कृत॑स्तक्षत॒ द्याम् । इ॒मा उ॑ ते प्र॒ण्यो॒३॒॑ वर्ध॑माना॒ मनो॑वाता॒ अध॒ नु धर्म॑णि ग्मन् ॥

inóta pṛ́ccha jánimā kavīnā́m manodhṛ́taḥ su-kṛ́tas takṣata dyā́m | imā́ u te práṇyo vardhamānā mánovātā ádha nú dhármaṇi gman ||

Urge on and question the birth of the seers: the well-fashioned powers, held by the mind, have shaped the heaven of consciousness. These life-movements of yours grow, driven by the wind of mind; then indeed they go in the law, the right order.

इ॒ना । उ॒त । पृ॒च्छ॒ । जनि॑म । क॒वी॒नाम् । म॒नः॒ऽधृतः॑ । सु॒ऽकृतः॑ । त॒क्ष॒त॒ । द्याम् । इ॒माः । ऊँ॒ इति॑ । ते॒ । प्र॒ऽन्यः॑ । वर्ध॑मानाः । मनः॑ऽवाताः । अध॑ । नु । धर्म॑णि । ग्म॒न् ॥इना । उत । पृच्छ । जनिम । कवीनाम् । मनःधृतः । सुकृतः । तक्षत । द्याम् । इमाः । ऊँ इति । ते । प्रन्यः । वर्धमानाः । मनःवाताः । अध । नु । धर्मणि । ग्मन् ॥inā | uta | pṛccha | janima | kavīnām | manaḥ-dhṛtaḥ | su-kṛtaḥ | takṣata | dyām | imāḥ | oṃ iti | te | pra-nyaḥ | vardhamānāḥ | manaḥ-vātāḥ | adha | nu | dharmaṇi | gman

इनोतimpel / set in motion (you)
इनोत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (इण्) / इ-प्रेरणे
पृच्छask (you)
पृच्छ:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (पृच्छ्) / प्रच्छ-प्रश्ने
जनिमाbirth; origin
जनिमा:
कर्म
TypeNoun
Rootजनिमन् (प्रातिपदिक) < √जन् / जनने
कवीनाम्of the seers/poets
कवीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
मनोधृतःmind-sustaining; holding (it) in mind
मनोधृतः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमनोधृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) = मनस् + √धृ (धारणे)
सुकृतःwell-doing; skilful
सुकृतः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसुकृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) = सु + √कृ (करणे)
तक्षतthey fashioned / they hewed
तक्षत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootतक्ष् / तक्षणे
द्याम्the heaven (sky)
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
इमाthese
इमा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
indeed; and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्) सर्वनाम
प्रण्यःto be led forth; prominent/foremost
प्रण्यः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रण्य (प्रातिपदिक) < प्र + √नी (नयने) (वेदिक विशेषण)
वर्धमानाgrowing; increasing
वर्धमाना:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootवर्धमान (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √वृध् (वर्धने)
मनःवाताmind-impelled; driven by thought
मनःवाता:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमनःवात (प्रातिपदिक) = मनस् + वात
अधthen; thereafter
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
नुnow; indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
धर्मणिin the established order; in the law/rite
धर्मणि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootधर्मन् (प्रातिपदिक)
ग्मन्let them go / may they come
ग्मन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् / गत्यर्थे