HomeRig VedaMandala 3Sukta 33Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 3.33

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)
Devata: Indra (primary) with Savitṛ (guiding impeller)
Chandas: Jagatī

इन्द्रो अस्माँ अरदद्वज्रबाहुरपाहन्वृत्रं परिधिं नदीनाम् । देवोऽनयत्सविता सुपाणिस्तस्य वयं प्रसवे याम उर्वीः ॥

इन्द्रो॑ अ॒स्माँ अ॑रद॒द्वज्र॑बाहु॒रपा॑हन्वृ॒त्रं प॑रि॒धिं न॒दीना॑म् । दे॒वो॑ऽनयत्सवि॒ता सु॑पा॒णिस्तस्य॑ व॒यं प्र॑स॒वे या॑म उ॒र्वीः ॥

índro asmā́m aradad vájra-bāhur ápāhan vṛtráṃ paridhíṃ nadī́nām | devó anayatsavitā́ supā́ṇis tásya vayáṃ prasavé yāma urvī́ḥ ||

Indra of the thunder-arm made a way for us; he smote away Vṛtra, the hemming barrier of the rivers. The god Savitṛ, with good hands, led us onward; by that divine impulsion we travel the wide spaces.

इन्द्रः॑ । अ॒स्मान् । अ॒र॒द॒त् । वज्र॑ऽबाहुः । अप॑ । अ॒ह॒न् । वृ॒त्रम् । प॒रि॒ऽधिम् । न॒दीना॑म् । दे॒वः॑ । अ॒न॒य॒त् । स॒वि॒ता । सु॒ऽपा॒णिः । तस्य॑ । व॒यम् । प्र॒ऽस॒वे । या॒मः॒ । उ॒र्वीः ॥इन्द्रः । अस्मान् । अरदत् । वज्रबाहुः । अप । अहन् । वृत्रम् । परिधिम् । नदीनाम् । देवः । अनयत् । सविता । सुपाणिः । तस्य । वयम् । प्रसवे । यामः । उर्वीः ॥indraḥ | asmān | aradat | vajra-bāhuḥ | apa | ahan | vṛtram | pari-dhim | nadīnām | devaḥ | anayat | savitā | su-pāṇiḥ | tasya | vayam | pra-save | yāmaḥ | urvīḥ

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अरदत्broke through / cleft
अरदत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootरद् (धातु; ‘to cleave/break/tear’)
वज्रबाहुःwhose arm is the vajra (thunderbolt-armed)
वज्रबाहुः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootवज्र-बाहु (समास; प्रातिपदिक)
अपaway, off
अप:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
अहन्वृत्रम्he slew Vṛtra
अहन्वृत्रम्:
कर्म (वृत्रम्)
TypeVerb + Noun (object) (sandhi-resolved form)
Rootहन् (धातु; ‘to slay’) + वृत्र (प्रातिपदिक)
परिधिम्the enclosing barrier / embankment
परिधिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपरिधि (प्रातिपदिक)
like, as
:
(उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
नदीनाम्of the rivers
नदीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अनयत्led along / guided
अनयत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु; ‘to lead’) with उपसर्ग अनु-
सविताSavitṛ
सविता:
कर्तृ (देवः = सविता)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
सुपाणिःwith good hands
सुपाणिः:
कर्तृ (सवितुः विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootसु-पाणि (समास; प्रातिपदिक)
तस्यof him / his
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रसवेat the impulse / instigation
प्रसवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
यामwe go
याम:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु; ‘to go’)
उर्वीःto the wide (spaces/regions)
उर्वीः:
कर्म/गति-लक्ष्य (गन्तव्य)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)