HomeRig VedaMandala 3Sukta 33Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 3.33

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)
Devata: Nadyaḥ (river powers; with implicit divine order devakṛta)
Chandas: Jagatī

एना वयं पयसा पिन्वमाना अनु योनिं देवकृतं चरन्तीः । न वर्तवे प्रसवः सर्गतक्तः किंयुर्विप्रो नद्यो जोहवीति ॥

ए॒ना व॒यं पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒ अनु॒ योनिं॑ दे॒वकृ॑तं॒ चर॑न्तीः । न वर्त॑वे प्रस॒वः सर्ग॑तक्तः किं॒युर्विप्रो॑ न॒द्यो॑ जोहवीति ॥

énā vayáṃ páyasā pínvamānā ánu yóniṃ devákṛtaṃ cárantīḥ | ná vártave prasaváḥ sárga-taktaḥ kiṃyúr vípro nadyò johavīti ||

By this (path) we, swelling with the milk of nourishment, move following the womb shaped by the gods. The impulsion fashioned for the streaming does not turn back; the inspired seer calls to the rivers, eager to know their secret course and to win their consenting passage.

ए॒ना । व॒यम् । पय॑सा । पिन्व॑मानाः । अनु॑ । योनि॑म् । दे॒वऽकृ॑तम् । चर॑न्तीः । न । वर्त॑वे । प्र॒ऽस॒वः । सर्ग॑ऽतक्तः । कि॒म्ऽयुः । विप्रः॑ । न॒द्यः॑ । जो॒ह॒वी॒ति॒ ॥एना । वयम् । पयसा । पिन्वमानाः । अनु । योनिम् । देवकृतम् । चरन्तीः । न । वर्तवे । प्रसवः । सर्गतक्तः । किम्युः । विप्रः । नद्यः । जोहवीति ॥enā | vayam | payasā | pinvamānāḥ | anu | yonim | deva-kṛtam | carantīḥ | na | vartave | pra-savaḥ | sarga-taktaḥ | kim-yuḥ | vipraḥ | nadyaḥ | johavīti

एनाby/with these two
एना:
Karaṇa
TypePronoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक: एन-)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद्
पयसाwith milk; with water/juice
पयसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपयस्
पिन्वमानाbeing swollen/filled; swelling
पिन्वमाना:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootपि√न्व् (पिन्वति) / पि√न्व्
अनुalong; following
अनु:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअनु
योनिम्course; channel; womb/source
योनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोनि
देवकृतम्made by the gods
देवकृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदेवकृत (देव + कृत) अथवा √कृ (कृत) समास
चरन्तीःmoving; flowing
चरन्तीः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootचर् (चरति)
not
:
TypeIndeclinable
Root
वर्तवेfor turning back; to return
वर्तवे:
Sampradāna
TypeNoun (infinitival/gerundive form)
Rootवर्तु (वर्तन्/वर्त) अथवा √वृत् (वर्तते) से व्युत्पन्न
प्रसवःimpulse; onward drive; outflow
प्रसवः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्रसव
सर्गतक्तःfashioned for flowing; stream-hewn
सर्गतक्तः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसर्ग + तक्त (√तक्ष् ‘to fashion’ → तक्त ‘hewn/constructed’) समास
किम्what?
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
युःthe young one; youth
युः:
Kartā
TypeNoun
Rootयु (प्रातिपदिक: यु- ‘युवा/युवक’)
विप्रःinspired sage; poet
विप्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र
नद्यःrivers
नद्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootनदी
जोहवीतिcalls upon; invokes repeatedly
जोहवीति:
Kartā
TypeVerb
Rootहु (जुहोति) with intensive/reduplicated present stem