HomeRig VedaMandala 3Sukta 31Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 3.31

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika) (traditional circle attribution)
Devata: Agni/Indra complex (seer-breakthrough motif; verse is more symbolic than directly addressive)
Chandas: Triṣṭubh

वीळौ सतीरभि धीरा अतृन्दन्प्राचाहिन्वन्मनसा सप्त विप्राः । विश्वामविन्दन्पथ्यामृतस्य प्रजानन्नित्ता नमसा विवेश ॥

वी॒ळौ स॒तीर॒भि धीरा॑ अतृन्दन्प्रा॒चाहि॑न्व॒न्मन॑सा स॒प्त विप्रा॑: । विश्वा॑मविन्दन्प॒थ्या॑मृ॒तस्य॑ प्रजा॒नन्नित्ता नम॒सा वि॑वेश ॥

vīḷáu satī́r abhí dhī́rā atṛndan prācā́hinvan mánasā saptá víprāḥ | víśvām avindan pathyā́m ṛtásya prajā́nann ít tā́ namasā́ viveśa ||

The steadfast doors the wise broke open, driving forward with the mind—seven seers. They found the universal path of Ṛta; knowing, he entered those with reverence.

वी॒ळौ । स॒तीः । अ॒भि । धीराः॑ । अ॒तृ॒न्द॒न् । प्रा॒चा । अ॒हि॒न्व॒न् । मन॑सा । स॒प्त । विप्राः॑ । विश्वा॑म् । अ॒वि॒न्द॒न् । प॒थ्या॑म् । ऋ॒तस्य॑ । प्र॒ऽजा॒नन् । इत् । ता । न॒म॒सा । वि॒वे॒श॒ ॥वीळौ । सतीः । अभि । धीराः । अतृन्दन् । प्राचा । अहिन्वन् । मनसा । सप्त । विप्राः । विश्वाम् । अविन्दन् । पथ्याम् । ऋतस्य । प्रजानन् । इत् । ता । नमसा । विवेश ॥vīḷau | satīḥ | abhi | dhīrāḥ | atṛndan | prācā | ahinvan | manasā | sapta | viprāḥ | viśvām | avindan | pathyām | ṛtasya | pra-jānan | it | tā | namasā | viveśa

वीळौthe two firm (supports/abodes)
वीळौ:
Karma
TypeNoun
Rootवीळु- (प्रातिपदिक; ‘दृढ/अविचल’—स्थिर/दृढ वस्तु/आधार) अथवा ‘वीळु’ = ‘दृढस्थान’
सतीःbeing/true (fem. pl.)
सतीः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसत् (√अस् ‘to be’) → सती- (स्त्री. कृदन्त-प्रातिपदिक) अथवा ‘सती’ = ‘सत्यम्/सत्’
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
धीराthe steadfast/wise ones
धीरा:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootधीर- (प्रातिपदिक)
अतृन्दन्they pierced/forced through
अतृन्दन्:
TypeVerb
Root√तृन्द्/√तृद् (to pierce, thrust, break through)
प्राचाःthe eastern/forward-going (ones)
प्राचाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्राच्- (प्रातिपदिक; ‘पूर्व/पूर्वगामी’)
हिन्वन्impelling, urging on
हिन्वन्:
Kartā
TypeParticiple
Root√हिन्/√हिव् (to impel, set in motion) → हिन्वत् (वर्तमान कृदन्त)
मनसाwith (their) mind
मनसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनस्- (प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
Kartā
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या)
विप्राःinspired seers/priests
विप्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र- (प्रातिपदिक)
विश्वाम्all (the whole)
विश्वाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व- (प्रातिपदिक)
अविन्दन्they found
अविन्दन्:
TypeVerb
Root√विद् (to find, obtain)
पथ्याम्the path(-way), the proper course
पथ्याम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootपथ्य- (प्रातिपदिक; ‘मार्गसम्बद्ध/पथ्य’)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक)
प्रजानन्knowing, recognizing
प्रजानन्:
Kartā
TypeParticiple
Root√ज्ञा (to know) → प्रजानत् (वर्तमान कृदन्त)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय; ‘एव/नूनम्’)
ताthose (things/ways)
ता:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम) → ता-
नमसाwith reverence, by homage
नमसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनमस्- (प्रातिपदिक)
विवेशhe entered
विवेश:
TypeVerb
Root√विश् (to enter)