HomeRig VedaMandala 3Sukta 31Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 3.31

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika) (traditional circle attribution)
Devata: Indra (with Uṣas as attending powers)
Chandas: Triṣṭubh

अभि जैत्रीरसचन्त स्पृधानं महि ज्योतिस्तमसो निरजानन् । तं जानतीः प्रत्युदायन्नुषासः पतिर्गवामभवदेक इन्द्रः ॥

अ॒भि जैत्री॑रसचन्त स्पृधा॒नं महि॒ ज्योति॒स्तम॑सो॒ निर॑जानन् । तं जा॑न॒तीः प्रत्युदा॑यन्नु॒षास॒: पति॒र्गवा॑मभव॒देक॒ इन्द्र॑: ॥

abhí jaitrī́r asacanta spṛdhānáṃ máhi jyótiḥ támaso nír ajānan | táṃ jānatī́ḥ práty udā́yann uṣā́sāḥ pátir gávām abhavad éka índraḥ ||

The conquering powers pressed upon the challenger; they brought out the great Light from the darkness. Knowing him, the Dawns rose to meet him; Indra alone became the Lord of the rays.

अ॒भि । जैत्रीः॑ । अ॒स॒च॒न्त॒ । स्पृ॒धा॒नम् । महि॑ । ज्योतिः॑ । तम॑सः । निः । अ॒जा॒न॒न् । तम् । जा॒न॒तीः । प्रति॑ । उत् । आ॒य॒न् । उ॒षसः॑ । पतिः॑ । गवा॑म् । अ॒भ॒व॒त् । एकः॑ । इन्द्रः॑ ॥अभि । जैत्रीः । असचन्त । स्पृधानम् । महि । ज्योतिः । तमसः । निः । अजानन् । तम् । जानतीः । प्रति । उत् । आयन् । उषसः । पतिः । गवाम् । अभवत् । एकः । इन्द्रः ॥abhi | jaitrīḥ | asacanta | spṛdhānam | mahi | jyotiḥ | tamasaḥ | niḥ | ajānan | tam | jānatīḥ | prati | ut | āyan | uṣasaḥ | patiḥ | gavām | abhavat | ekaḥ | indraḥ

अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग)
जैत्रीःthe victorious (fem.), the conquering ones
जैत्रीः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootजैत्री- (प्रातिपदिक; √जि ‘to conquer’ से) अथवा जैत्र- ‘victorious’
असचन्तthey joined/attached (themselves)
असचन्त:
TypeVerb
Root√सच् (सचँ/सच्) ‘to accompany, join, attach’
स्पृधानम्the rival/contender (one)
स्पृधानम्:
Karma
TypeAdjective / Noun
Rootस्पृधान- (प्रातिपदिक; √स्पृध् ‘to contend, rival’)
महिgreatly, mightily
महि:
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; महत्- से)
ज्योतिःlight, radiance
ज्योतिः:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिस्- (प्रातिपदिक)
तमसःfrom darkness
तमसः:
Apādāna
TypeNoun
Rootतमस्- (प्रातिपदिक)
निरजानन्they brought forth/produced (out)
निरजानन्:
TypeVerb
Root√जन् (जनँ) ‘to be born; to produce’ + नि: (उपसर्ग) → ‘to bring forth, generate out’
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
जानतीःknowing (fem. pl.), the knowing ones
जानतीः:
Kartā
TypeParticiple (adjectival) / Noun
Root√ज्ञा (ज्ञा) ‘to know’ → जानत् (वर्तमान कृदन्त)
प्रतिtowards, in response
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
उदायन्rising, coming forth
उदायन्:
TypeVerb (participle) / Kṛdanta
Root√या (या) ‘to go’ + उद् (उपसर्ग) → उद्-आ-या ‘to go up/come forth’
उषासःthe Dawns
उषासः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
पतिःlord, master
पतिः:
Kartā (of ‘अभवत्’) / विधेय
TypeNoun
Rootपति- (प्रातिपदिक)
गवाम्of the cows
गवाम्:
सम्बन्ध (genitive) / षष्ठी-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
अभवत्became, was
अभवत्:
TypeVerb
Root√भू (भू) ‘to be, become’
एकःalone, single
एकः:
विशेषण (इन्द्रस्य) / Kartā-विशेषण
TypeAdjective
Rootएक- (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā (of ‘अभवत्’)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)