HomeRig VedaMandala 3Sukta 31Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 3.31

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)

मही यदि धिषणा शिश्नथे धात्सद्योवृधं विभ्वं रोदस्योः । गिरो यस्मिन्ननवद्याः समीचीर्विश्वा इन्द्राय तविषीरनुत्ताः ॥

म॒ही यदि॑ धि॒षणा॑ शि॒श्नथे॒ धात्स॑द्यो॒वृधं॑ वि॒भ्वं१॒॑ रोद॑स्योः । गिरो॒ यस्मि॑न्ननव॒द्याः स॑मी॒चीर्विश्वा॒ इन्द्रा॑य॒ तवि॑षी॒रनु॑त्ताः ॥

mahī́ yádi dhiṣáṇā śiśnáthe dhā́t sadyó-vṛ́dhaṃ vibhváṃ rodasyoḥ | gíro yásmin anavadyā́ḥ samīcī́r víśvā índrāya táviṣīr anuttā́ḥ ||

When the vast dhīṣaṇā (inspired understanding) is kindled and sets (its work), it at once enlarges the all-pervading power between the two worlds. In him are the faultless, harmonious words—every irresistible force offered to Indra, unsurpassed.

म॒ही । यदि॑ । धि॒षणा॑ । शि॒श्नथे॑ । धात् । स॒द्यः॒ऽवृध॑म् । वि॒ऽभ्व॑म् । रोद॑स्योः । गिरः॑ । यस्मि॑न् । अ॒न॒व॒द्याः । स॒म्ऽई॒चीः । विश्वाः॑ । इन्द्रा॑य । तवि॑षीः । अनु॑त्ताः ॥मही । यदि । धिषणा । शिश्नथे । धात् । सद्यःवृधम् । विभ्वम् । रोदस्योः । गिरः । यस्मिन् । अनवद्याः । सम्ईचीः । विश्वाः । इन्द्राय । तविषीः । अनुत्ताः ॥mahī | yadi | dhiṣaṇā | śiśnathe | dhāt | sadyaḥ-vṛdham | vi-bhvam | rodasyoḥ | giraḥ | yasmin | anavadyāḥ | sam-īcīḥ | viśvāḥ | indrāya | taviṣīḥ | anuttāḥ

महीthe great (one)
मही:
Kartā
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक) < मह् ‘महत्त्वे/वृद्धौ’
यदिif/when
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
धिषणाinspiration; sacred thought (Dhīṣaṇā)
धिषणा:
Kartā
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक)
शिश्नथेthou art stirred/impelled; thou bestirrest thyself
शिश्नथे:
TypeVerb
Rootशिश्नथ् (धातु; Vedic) / शिश्नथते (आत्मनेपद)
धात्he placed/established
धात्:
TypeVerb
Rootधा (धातु) ‘धारण/स्थापन’
सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
वृधम्growing; increasing
वृधम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवृध (प्रातिपदिक) < √वृध् ‘वृद्धौ’
विभ्वम्all-pervading; mighty, expansive
विभ्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविभ्व (प्रातिपदिक) < √भू/भव् (विस्तार/समर्थ्य) (Vedic adj.)
रोदस्योःof the two worlds (heaven and earth)
रोदस्योः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-शब्द) ‘द्यावापृथिव्यौ’
गिरःsongs; hymns
गिरः:
Kartā
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक) < √गॄ/गिर् ‘स्तुतौ/वाचि’
यस्मिन्in whom/wherein
यस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनवद्याःblameless; faultless
अनवद्याः:
Kartā (विशेषणम् ‘गिरः’)
TypeAdjective
Rootअनवद्य (प्रातिपदिक) = अ- + अवद्य ‘दोष’
समीचीःright-directed; fitting, proper
समीचीः:
Kartā (विशेषणम् ‘गिरः’)
TypeAdjective
Rootसमीची (प्रातिपदिक) < सम् + अञ्च् ‘प्रत्यञ्चने’
विश्वाःall
विश्वाः:
Kartā (विशेषणम् ‘तविषीः’)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तविषीःpowers; mighty energies
तविषीः:
Kartā
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक) < √तव्/तू ‘बल’ (Vedic)
अनुत्ताःunthrust back; unrepelled; unsurpassed
अनुत्ताः:
Kartā (विशेषणम् ‘तविषीः’)
TypeAdjective
Rootअनुत्त (प्रातिपदिक) = अ- + नुत्त/उत्त ‘pushed/urged’ (< √नुद् ‘प्रेरणे’)