HomeRig VedaMandala 3Sukta 31Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 3.31

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Indra with cosmogonic support imagery (Skambha-like sustaining power)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)

पित्रे चिच्चक्रुः सदनं समस्मै महि त्विषीमत्सुकृतो वि हि ख्यन् । विष्कभ्नन्तः स्कम्भनेना जनित्री आसीना ऊर्ध्वं रभसं वि मिन्वन् ॥

पि॒त्रे चि॑च्चक्रु॒: सद॑नं॒ सम॑स्मै॒ महि॒ त्विषी॑मत्सु॒कृतो॒ वि हि ख्यन् । वि॒ष्क॒भ्नन्त॒: स्कम्भ॑नेना॒ जनि॑त्री॒ आसी॑ना ऊ॒र्ध्वं र॑भ॒सं वि मि॑न्वन् ॥

pitré cic cakrúḥ sádanaṃ sám asmai máhi tvíṣīmat sukṛ́to ví hí khyan | viṣkábhṇantaḥ skámbhanenā jánitrī āsī́nā ūrdhváṃ rabhásaṃ ví minvan ||

Even for the Father they made a seat, and for him they set it together; the doers of the good work disclosed the great and luminous (world). Propping it with the Support, they sat in the generative power and drove upward the impetuous force, widening it.

पि॒त्रे । चि॒त् । च॒क्रुः॒ । सद॑नम् । सम् । अ॒स्मै॒ । महि॑ । त्विषि॑ऽमत् । सु॒ऽकृतः॑ । वि । हि । ख्यन् । वि॒ऽस्क॒भ्नन्तः॑ । स्कम्भ॑नेन । जनि॑त्री॒ इति॑ । आसी॑नाः । ऊ॒र्ध्वम् । र॒भ॒सम् । वि । मि॒न्व॒न् ॥पित्रे । चित् । चक्रुः । सदनम् । सम् । अस्मै । महि । त्विषिमत् । सुकृतः । वि । हि । ख्यन् । विस्कभ्नन्तः । स्कम्भनेन । जनित्री इति । आसीनाः । ऊर्ध्वम् । रभसम् । वि । मिन्वन् ॥pitre | cit | cakruḥ | sadanam | sam | asmai | mahi | tviṣi-mat | su-kṛtaḥ | vi | hi | khyan | vi-skabhnantaḥ | skambhanena | janitrī iti | āsīnāḥ | ūrdhvam | rabhasam | vi | minvan

पि॒त्रेto/for the father
पि॒त्रे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपितृ
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय) अथवा चिद्
चक्रुःthey have made
चक्रुः:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Rootकृ (कर॑णे)
सदनम्a seat, dwelling, abode
सदनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसदन (√सद् ‘to sit’ से निष्पन्न प्रातिपदिक)
सम्together, fully
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
अस्मैfor him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
महिgreatly, mightily
महि:
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय/विशेषण-प्रयोग)
त्विषीमत्splendid, radiant
त्विषीमत्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्विषीमत् (त्विष् ‘splendour’ + मतुप्)
सुकृतःthe well-doers, the good workers
सुकृतः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-कृत (कृ + क्त; ‘well-done’)
विapart, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
ख्यन्they made known, they proclaimed
ख्यन्:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Rootख्या (प्रख्याने)
वि॒ष्क॒भ्नन्तःpropping apart, supporting
वि॒ष्क॒भ्नन्तः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootवि-स्कभ् (स्तम्भने)
स्कम्भनेनwith a prop/support
स्कम्भनेन:
करण
TypeNoun
Rootस्कम्भन (√स्कभ् ‘to prop’ से करण-नाम)
जनित्रीthe begetter, generating (power)
जनित्री:
कर्म
TypeNoun
Rootजनित्री (√जन् ‘to beget’ से तृच्)
आसीनाःsitting, seated
आसीनाः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootआसीन (√आस् ‘to sit’ + क्त)
ऊर्ध्वम्upwards, aloft
ऊर्ध्वम्:
TypeAdjective (adverbial use)
Rootऊर्ध्व
रभसम्with force, impetuously
रभसम्:
TypeAdjective (adverbial use)
Rootरभस
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
मिन्वन्setting in motion, driving, impelling
मिन्वन्:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootमि/मिन् (प्रेरणे/हिंसागत्योः; वैदिक ‘to set in motion, to drive’)